ટ્રાઇબલ જીનોમ સિક્વન્સિંગ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું ગુજરાત

ગુજરાત ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બની ગયું છે જેણે આદિવાસી જીનોમ સિક્વન્સિંગ પ્રોજેક્ટ શરૂઆત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટને આદિવાસી સમુદાયો માટે આરોગ્યસંભાળ સુધારવા તરફ એક અભૂતપૂર્વ પગલું ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આદિવાસી વિકાસ મંત્રી ડૉ. કુબેર ડિંડોરે ગાંધીનગરમાં જણાવ્યું હતું કે આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય આદિવાસી વસ્તીમાં આનુવંશિક સ્વાસ્થ્ય જોખમોને ઓળખવાનો અને આરોગ્ય ઉકેલો સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટર (GBRC) દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે. આ પહેલ હેઠળ ગુજરાતના 17 જિલ્લાઓના આદિવાસી સમુદાયોના 2,000 લોકોનું જીનોમ સિક્વન્સિંગ કરવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય એક આનુવંશિક ડેટાબેઝ બનાવવાનો છે જે સિકલ સેલ એનિમિયા, થેલેસેમિયા અને કેટલાક પ્રકારના કેન્સર જેવા વારસાગત રોગોને શોધવા અને વધુ સારી રીતે સારવાર કરવામાં મદદ કરશે.

જીનોમ સિક્વન્સિંગની મદદથી કુદરતી રોગપ્રતિકારક શક્તિના ચિહ્નો પણ ઓળખવામાં આવશે. આ પહેલ આરોગ્ય પ્રોફાઇલ્સને તબીબી સંભાળ સાથે જોડવામાં સક્ષમ બનાવશે. ડૉ. ડિંડોરે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ આપણા આદિવાસી સમુદાયો માટે સ્વસ્થ અને સમૃદ્ધ ભવિષ્ય તરફ વિજ્ઞાન અને પરંપરા વચ્ચેના અંતરને દૂર કરવામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.

સત્તાવાર નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ ફક્ત એક વૈજ્ઞાનિક પહેલ નથી પરંતુ આદિવાસી સ્વાસ્થ્યમાં લાંબા ગાળાના સુધારા લાવવા માટે એક કેન્દ્રિત અભિયાન છે. ગાંધીનગરમાં યોજાયેલા ઉચ્ચ-સ્તરીય સંવાદ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેનારા નિષ્ણાતોએ આદિવાસી આરોગ્યસંભાળમાં જીનોમિક ડેટાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો.

આ પણ વાંચો: 9 વર્ષની બાળકીને એક કલાકમાં 2 વાર હાર્ટ એટેક આવ્યા, સ્કૂલમાં બેભાન થઈ ગયા બાદ જીવ જતો રહ્યો

નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ ફક્ત વૈજ્ઞાનિક શોધ વિશે નથી. તે સમુદાયોને સશક્ત બનાવવામાં પણ મદદ કરશે. પ્રોજેક્ટ હેઠળ નમૂના સંગ્રહથી લઈને આનુવંશિક ડેટાની તપાસ સુધીની દરેક વસ્તુ માટે અત્યાધુનિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થશે. આ પહેલ આદિવાસી વસ્તી માટે જીનોમિક ડેટાના લાંબા સમયથી રહેલા અભાવને પણ દૂર કરે છે.

જારી કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, 2025-26 ના રાજ્ય બજેટ હેઠળ મંજૂર કરાયેલ આ પ્રોજેક્ટ ભવિષ્યના સંશોધન અને નીતિ આયોજન માટે એક મહત્વપૂર્ણ સંદર્ભ ડેટાબેઝ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. આ ઐતિહાસિક પહેલ ગુજરાતને બાયોટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં અનન્ય બનાવે છે એટલું જ નહીં પરંતુ સમાવેશી વિકાસ પ્રત્યે રાજ્યની પ્રતિબદ્ધતા પણ દર્શાવે છે.