રક્તદાન કર્યા પછી પહેલા 24 કલાકમાં શરીરમાં ફેરફાર થઇ શકે? એક્સપર્ટે જણાવ્યું

જીવનશૈલી | રક્તદાન (Blood donation) એ એક મહાન દાન છે જે લાખો લોકોના જીવન બચાવે છે. સર્જરી, અકસ્માતો અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે રક્ત જરૂરી હોવા છતાં, પહેલી વાર રક્તદાન કરનારાઓને ઘણીવાર થોડી આશંકા હોય છે.

રક્તદાન પહેલી વાર કરતા હોય એ લોકો થોડા ગભરાહટમાં રહે છે કે શરીરમાં નબળાઈ તો નહિ આવી જાય ને? નિષ્ણાતો કહે છે કે શરીર આવા ફેરફારો થઇ શકે..

પહેલી વાર રક્તદાન કરીયે શરીરમાં થતા ફેરફાર 

કૈલાશ દીપક હોસ્પિટલના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. રજતકાંત જૈને રક્તદાન કર્યા પછીના પ્રથમ 24 કલાકમાં શરીરમાં થતા ફેરફારો વિશે સમજાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે "રક્તદાન એ એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કે શરીર કેટલી ઝડપથી ફેરફારોને સ્વીકારે છે. કલાકોમાં, તમારું શરીર ખોવાયેલા પ્રવાહી અને કોષોને બદલવાનું શરૂ કરે છે.

તેઓએ ઉમેર્યું કે, ''એક સ્વસ્થ વ્યક્તિ એક દિવસમાં સામાન્ય થઈ શકે છે. રક્તદાન કરનારા ઘણા લોકો શરૂઆતમાં હળવો થાક અથવા ચક્કર અનુભવી શકે છે. જો કે, પુષ્કળ પાણી પીવાથી, પૌષ્ટિક ખોરાક ખાવાથી અને પૂરતો આરામ કરવાથી આ સમસ્યા ઝડપથી ઉકેલી શકાય છે.''

લોહીનો પ્રવાહી ભાગ, પ્લાઝ્મા, સૌથી ઝડપથી પુનર્જીવિત થાય છે. પ્લાઝ્માનું સ્તર સામાન્ય રીતે 24 કલાકની અંદર સામાન્ય થઈ જાય છે. રક્તદાન કર્યા પછી, કોષો વચ્ચેનો પ્રવાહી રક્ત વાહિનીઓમાં જાય છે, જે બ્લડ પ્રેશર અને પરિભ્રમણ જાળવવામાં મદદ કરે છે. 

કિડની શરીરમાં પાણીનું સ્તર જાળવવાનું કામ કરે છે, અને મગજ તરસને ઉત્તેજિત કરે છે. તેથી, રક્તદાન કર્યા પછી પુષ્કળ પાણી પીવું મહત્વપૂર્ણ છે.

પ્લાઝ્મા ઝડપથી પુનઃપ્રાપ્ત થાય છે, પરંતુ લાલ રક્તકણોને સંપૂર્ણપણે પુનઃપ્રાપ્ત થવામાં અઠવાડિયા લાગે છે. જોકે, પ્લેટલેટ્સ અને શ્વેત રક્તકણો વધુ ઝડપથી ઉત્પન્ન થાય છે. રક્તદાન થતાંની સાથે જ, અસ્થિ મજ્જા નવા કોષો ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ કરે છે. આ થોડા દિવસોમાં સામાન્ય થઈ જાય છે.

બ્લડ ડોનેશન કર્યા પછી તરત જ કેટલાક લોકોને માથામાં દુખાવો અથવા ચક્કર આવવા લાગે છે. આ લોહીના જથ્થામાં અચાનક ફેરફારને કારણે થાય છે. વાસોવાગલ રિફ્લેક્સ હૃદયના ધબકારા ધીમા કરીને અને રક્તવાહિનીઓ પહોળી કરીને મગજમાં રક્ત પ્રવાહમાં કામચલાઉ ઘટાડો લાવી શકે છે. 

વિટામિન ડીને એકટીવ કરવા વિટામિન K2 ની કેમ જરૂર પડે?

આ પહેલી વાર દાતાઓ, ઓછું વજન ધરાવતા લોકો અને ડિહાઇડ્રેટેડ લોકોમાં વધુ સામાન્ય છે. પુષ્કળ પાણી પીવાથી, હળવું ભોજન ખાવાથી અને થોડો આરામ કરવાથી આ ટાળી શકાય છે.

રક્તદાન કર્યા પછીના પહેલા 24 કલાકમાં, હૃદય, કિડની, લીવર અને નર્વસ સિસ્ટમ બધા શરીરને સામાન્ય સ્થિતિમાં લાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે. દાતાઓ માટે આયર્નથી ભરપૂર ખોરાક અને પોષણ ખાવાનું સારું છે જેથી તેઓ ઝડપથી સ્વસ્થ થાય. સ્વસ્થ વ્યક્તિ રક્તદાન કરીને શરીરને કંઈ નુકસાન પહોંચાડતો નથી. તેના બદલે, શરીર નવા કોષો ઉત્પન્ન કરીને વધુ તાજગી અનુભવે છે.