Brest cancer: ફક્ત ગાંઠો જ નહીં, આ 5 ચિહ્નો પણ સ્તન કેન્સરના સંકેત, ડૉક્ટર પાસેથી જાણો ક્યારે રાખવી સાવધાની?

Brest cancer early symptoms: કેન્સર વિશ્વભરમાં એક ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યા બની ગયું છે. આ વર્ષના WHO રિપોર્ટ મુજબ લગભગ 40% કેન્સરના કેસને કંટ્રોલમાં કરી શકાય છે. યોગ્ય જીવનશૈલી અને સ્ક્રીનીંગ દ્વારા આ રોગને અટકાવી શકાય છે. ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 1.5 મિલિયન નવા કેન્સરના કેસ નોંધાય છે, અને 60-70% દર્દીઓનું નિદાન મોડું થાય છે, જેના કારણે સારવાર મુશ્કેલ બને છે.

સ્તન કેન્સર એ કેન્સરના સૌથી સામાન્ય પ્રકારોમાંનો એક છે, અને યુવાન સ્ત્રીઓમાં તેનો ફેલાવો વધી રહ્યો છે. 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની સ્ત્રીઓમાં 25% થી વધુ સ્તન કેન્સરના કેસ જોવા મળે છે. WHO અને તેની કેન્સર એજન્સી વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન/IARC (ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર) દ્વારા કરવામાં આવેલા નવા વિશ્લેષણ મુજબ વિશ્વભરમાં લગભગ 37-40% કેન્સરના કેસ અટકાવી શકાય છે.

પુણે ખાતેના એક અત્યંત આદરણીય વરિષ્ઠ ગાયનેકોલોજિસ્ટ, પ્રસૂતિશાસ્ત્રી અને IVF નિષ્ણાત ડૉ. સુપ્રિયા પુરાણિકે જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં સ્ત્રીઓમાં સ્તન કેન્સર સૌથી સામાન્ય કેન્સર છે, ત્યારબાદ સર્વાઇકલ કેન્સર આવે છે. 

બદલાતી જીવનશૈલી, મોડા લગ્ન અને માતૃત્વ, ઓછા બાળકો, સ્તનપાન ન કરાવવું, પ્રોસેસ્ડ ફૂડનો વધુ પડતો વપરાશ અને કસરતનો અભાવ સ્તન કેન્સરના કેસોમાં વધારો થવાનું કારણ બની શકે છે.

ડૉક્ટરે સમજાવ્યું કે ઉંમર સાથે જોખમ વધે છે, પરંતુ નાની ઉંમરની સ્ત્રીઓ પણ તેનાથી પ્રભાવિત થઈ રહી છે. માતા, બહેન અથવા કાકી જેમને સ્તન કેન્સર થયું હોય તેવા પરિવારોમાં આનુવંશિક પરિબળોને કારણે જોખમ વધી શકે છે. 

આવા કિસ્સાઓમાં નિયમિત તપાસ મહત્વપૂર્ણ છે. સ્તન કેન્સરનું સૌથી સામાન્ય ચિહ્ન સ્તન અથવા બગલમાં ગઠ્ઠો છે, પરંતુ અન્ય ઘણા લક્ષણો છે જેને ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે. ચાલો સ્તન કેન્સરના મહત્વપૂર્ણ લક્ષણોનું અન્વેષણ કરીએ જેને ઓળખવા મહત્વપૂર્ણ છે.

સ્તન કેન્સરના લક્ષણો

સ્તનની નિપ્પલનું પાછું ખેંચાવું

સ્તનની નિપ્પલનું અચાનક અંદરની તરફ અથવા પાછું ખેંચવું એ સ્તન કેન્સરનું સંભવિત સંકેત હોઈ શકે છે. જો સામાન્ય રીતે બહાર નીકળેલું સ્તનની નિપ્પલ અચાનક ઊંધી દેખાય છે, તો તેને અવગણવું જોઈએ નહીં. જ્યારે આ ચેપ, જન્મજાત કારણો અથવા સ્તનધારી નળીના ઇક્ટેસિયા જેવી સ્થિતિઓને કારણે હોઈ શકે છે, કેન્સરના કિસ્સાઓમાં આ ફેરફાર અચાનક અને સ્પષ્ટ હોય દેખાય છે. સ્તનની નિપ્પલના રંગ, આકાર અથવા ત્વચાની રચનામાં ફેરફાર પણ જોવા મળી શકે છે.

ત્વચામાં ડિમ્પલિંગ અથવા ખાડા

જો સ્તનની ત્વચા નારંગી-છાલ જેવી, કરચલીવાળી અથવા ખાડાવાળી દેખાય છે, તો તે બળતરા સ્તન કેન્સરની નિશાની હોઈ શકે છે. ત્વચાની રચનામાં આવા ફેરફારો સામાન્ય નથી અને તાત્કાલિક મૂલ્યાંકનની જરૂર છે.

બળતરા, ગરમી અને સોજો

સ્તનમાં સતત ગરમી, લાલાશ, સોજો અથવા કોમળતા પણ એક ગંભીર સંકેત હોઈ શકે છે. તીવ્ર દુખાવો અને સોજો બળતરા સ્તન કેન્સરના સામાન્ય લક્ષણો છે.

સ્તન નિપ્પલમાં અસામાન્ય સ્રાવ

જો સ્તનની નિપ્પલમાંથી લોહી, સ્પષ્ટ પ્રવાહી અથવા દૂધ જેવું સ્રાવ હોય - ખાસ કરીને જો તમે સ્તનપાન ન કરાવતા હોવ તો - ડૉક્ટરની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. લાંબા સમય સુધી સ્રાવ માટે વધુ તપાસની જરૂર છે.

સ્તન કેન્સરના કારણો અને નિવારણ

સ્તન કેન્સર માટે ઘણા જોખમી પરિબળો છે, જેમાં તમાકુનો ઉપયોગ, વધુ પડતો દારૂનું સેવન, સ્થૂળતા, શારીરિક નિષ્ક્રિયતા અને અસંતુલિત આહારનો સમાવેશ થાય છે. લાંબા સમય સુધી હોર્મોનલ અસંતુલન, મોડું માતૃત્વ, સ્તનપાન ન કરાવવું અને કૌટુંબિક (આનુવંશિક) ઇતિહાસ પણ જોખમ વધારી શકે છે. ચોક્કસ ચેપ અને પર્યાવરણીય પરિબળો પણ જોખમમાં ફાળો આપે છે.

જોકે, સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવીને આ રોગનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર, વજન જાળવી રાખવું અને તમાકુ અને દારૂથી દૂર રહેવું જરૂરી છે.

આ પણ વાંચોઃ- heart care tips: દરેક ઉમરના લોકોનું હૃદય રહેશે સ્વસ્થ, લાઈફસ્ટાઈલની આ 7 આદતો બદલો

ડૉક્ટર દ્વારા ભલામણ કરાયેલ નિયમિત સ્તન તપાસ, સ્વ-પરીક્ષા અને મેમોગ્રાફી મહત્વપૂર્ણ છે. જાગૃતિ, રસીકરણ અને વહેલા નિદાન સ્તન કેન્સર નિવારણ અને સફળ સારવારની શક્યતા વધારે છે.

ડૉક્ટરની સલાહ

નિષ્ણાતો ભલામણ કરે છે કે દરેક સ્ત્રીએ માસિક સ્રાવ સમાપ્ત થયા પછી સ્વ-સ્તન તપાસ કરાવવી જોઈએ. જરૂર પડ્યે 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની સ્ત્રીઓએ સોનોગ્રાફી કરાવવી જોઈએ, જ્યારે 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરની સ્ત્રીઓએ નિયમિત મેમોગ્રાફી કરાવવી જોઈએ. વહેલા નિદાન અને સારવારથી સ્તન કેન્સર સંપૂર્ણપણે મટી શકે છે.

ડિસ્ક્લેમરઃ  આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે. જો તમને કોઈ અસામાન્ય લક્ષણો દેખાય, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.