coffee benefits:શું દરરોજ કોફી પીવાથી ડિમેન્શિયાનું જોખમ ઓછું થઈ શકે છે? રિસર્ચમાં થયો મોટો ખુલાસો

coffee benefits for brain health : દિવસમાં બે થી ત્રણ કપ કોફી પીવાથી ડિમેન્શિયાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે મધ્યમ માત્રામાં કેફીન મગજ માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનાથી વધુ પીવું નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. લોફબરો યુનિવર્સિટીના સંશોધક એફ હોજેનવોર્સ્ટના નેતૃત્વ હેઠળના એક અભ્યાસ મુજબ બે કપ કોફીનું સેવન મગજને મજબૂત બનાવી શકે છે.

સંશોધન દર્શાવે છે કે જે લોકો દરરોજ 250 થી 300 મિલિગ્રામ કેફીનનું સેવન કરે છે તેમનામાં ડિમેન્શિયાનું જોખમ 35 ટકા ઓછું હતું. આ અસર ખાસ કરીને 75 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં જોવા મળી હતી. ચાલો ડિમેન્શિયા, આ રોગ માટેના જોખમી પરિબળો અને તેને કેવી રીતે અટકાવવું તે વિશે વધુ જાણીએ.

ડિમેન્શિયા શું છે?

ડિમેન્શિયા એ એક રોગ નથી પરંતુ લક્ષણોનો સમૂહ છે જે ધીમે ધીમે વ્યક્તિની યાદશક્તિ, વિચારવાની ક્ષમતા, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા અને દૈનિક કાર્યો કરવાની ક્ષમતાને નબળી પાડે છે. 

આ સ્થિતિ માટે ઘણા પરિબળો ફાળો આપી શકે છે, જેમાં મગજના કોષોને નુકસાન, વૃદ્ધત્વ, સ્ટ્રોક, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, માથામાં ગંભીર ઈજાઓ અને અમુક ન્યુરોલોજીકલ રોગોનો સમાવેશ થાય છે. આ સ્થિતિ મોટાભાગે વૃદ્ધોમાં જોવા મળે છે.

ડિમેન્શિયાના મુખ્ય લક્ષણો

તાજેતરની ઘટનાઓ વારંવાર ભૂલી જવી, સાચા શબ્દો બોલવામાં કે યાદ રાખવામાં મુશ્કેલી, રોજિંદા કાર્યો કરવામાં મુશ્કેલી, સમય, સ્થળ અથવા લોકોને ઓળખવામાં અસમર્થતા, નિર્ણયો લેવાની અને વિચારવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો, મૂડ સ્વિંગ, ચીડિયાપણું અથવા હતાશા થઈ શકે છે.

ફેબ્રુઆરી 2026 માં JAMA માં પ્રકાશિત થયેલા એક મુખ્ય અભ્યાસ મુજબ, જે લોકો દરરોજ 2-3 કપ કોફી અથવા 1-2 કપ ચા પીતા હતા તેમને ડિમેન્શિયાનું જોખમ 15-20% ઓછું હતું. તેમાં હાજર એન્ટીઑકિસડન્ટો મગજની બળતરા ઘટાડે છે. સ્વીડનના 25 વર્ષના અભ્યાસ મુજબ, જે લોકો દરરોજ લગભગ 50 ગ્રામ ફુલ-ફેટ ચીઝ ખાય છે તેમને અલ્ઝાઇમરનું જોખમ ઓછું હોઈ શકે છે.

ડિમેન્શિયા વિશે સંશોધન શું કહે છે?

2025-2026 ના ડિમેન્શિયા પર તાજેતરના સંશોધન ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક અને આશાસ્પદ છે. વૈજ્ઞાનિકો હવે સારવાર કરતાં વહેલા નિદાન અને નિવારણ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. 

જર્મન સંશોધકો દ્વારા ઓગસ્ટ 2025 માં કરાયેલા અભ્યાસ મુજબ, અલ્ઝાઇમર અને ડિમેન્શિયાનું પ્રથમ લક્ષણ યાદશક્તિ ગુમાવવી નહીં, પરંતુ ગંધની ભાવના ગુમાવવી છે. મગજનો જે ભાગ ગંધની પ્રક્રિયા કરે છે તે ભાગ સૌથી પહેલા પ્રભાવિત થાય છે.

કેફીન ડિમેન્શિયાના જોખમને કેવી રીતે અટકાવી શકે છે?

વૈજ્ઞાનિકોના મતે, કેફીન મગજમાં એડેનોસિન નામના રસાયણને અવરોધે છે, જે ડોપામાઇન અને એસિટિલકોલાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટરની પ્રવૃત્તિને દબાવી દે છે. વૃદ્ધત્વ અને અલ્ઝાઇમર રોગ જેવા રોગો આ ન્યુરોટ્રાન્સમીટરની પ્રવૃત્તિ ઘટાડે છે, જેનો કેફીન કંઈક અંશે પ્રતિકાર કરી શકે છે. 

સંશોધકોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં 131,821 નર્સો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે, જેમના સ્વાસ્થ્યનું 40 થી 43 વર્ષની ઉંમર સુધી નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

અભ્યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે ડીકેફીનેટેડ કોફી પીનારાઓમાં યાદશક્તિ ગુમાવવી વધુ ઝડપી હતી. સંશોધકોએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોફી કપનું કદ બદલાઈ શકે છે, અને કેફીનની માત્રા ઉકાળવાના પ્રકાર અને પદ્ધતિ પર આધાર રાખે છે. 

સંશોધન મુજબ, મધ્યમ કેફીનનું સેવન સતર્કતા અને મૂડ સુધારી શકે છે. વધુ પડતી કોફીનું સેવન સ્વાસ્થ્ય પર પણ પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ- How to improve gut health :ખરાબ પાચનતંત્ર અને આંતરડા નબળા પડવાના આ 8 લક્ષણો, ત્રણ પ્રકારના ખોરાકનો ભોજનમાં કરો સમાવેશ, ગુડ બેક્ટેરીયા વધશે

ડિમેન્શિયાથી કેવી રીતે બચવું

• યાદશક્તિ જાળવવા માટે નિયમિત કસરત કરો. કસરત નર્વસ સિસ્ટમને સુધારે છે અને યાદશક્તિને તેજ બનાવે છે.
• લાંબા સમય સુધી સતત કામ કરવાથી માનસિક થાક વધે છે અને યાદશક્તિમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, થોડા સમય માટે કામમાંથી વિરામ લો અને તમારું મગજ તેજ બનશે.
• ધ્યાન કરવાનો પ્રયાસ કરો. ધ્યાન ફક્ત તમારા શરીરને સ્વસ્થ રાખતું નથી પણ ભૂલી જવાની સમસ્યાને પણ દૂર કરે છે. ધ્યાન બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છે અને મગજના સ્વાસ્થ્યને સુધારે છે.