શરીરમાં ‘સેરોટોનિન’ લેવલ વધારવા માટે અપનાવો આ 6 નેચરલી રીત, મૂડ ફ્રેશ રહેશે અને ગાઢ ઊંઘ આવશે

Happy Hormone : આપણા શરીરમાં હોર્મોન્સનું સંતુલન આપણા માનસિક સ્વાસ્થ્ય, મૂડ અને મગજના કાર્યને સીધી અસર કરે છે. જ્યારે આ હોર્મોન્સ યોગ્ય માત્રામાં ઉત્પન્ન થાય છે ત્યારે વ્યક્તિ ખુશ, શાંત અને એકાગ્ર અનુભવે છે. જ્યારે અસંતુલન હોય ત્યારે ચીડિયાપણું, તણાવ, ઉદાસી અને ચિંતા જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે. ખાસ કરીને બે હોર્મોન્સ છે જે ખુશ રહેવા અને ઉદાસી અનુભવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે: સેરોટોનિન અને ડોપામાઇન.

સેરોટોનિન

સેરોટોનિનને ફીલ-ગુડ હોર્મોન કહેવામાં આવે છે. તે મૂડને સ્થિર કરવામાં, સારી ઊંઘ, ભૂખ નિયંત્રણ અને ભાવનાત્મક સંતુલનમાં મદદ કરે છે. સેરોટોનિન મુખ્યત્વે આંતરડામાં ઉત્પન્ન થાય છે અને એમિનો એસિડ ટ્રિપ્ટોફેનની જરૂર પડે છે, જે આપણે આહારમાંથી મેળવીએ છીએ. લાઇફસ્ટાઇલ અને આહાર સેરોટોનિનનું સ્તર વધારે છે.

ડોપામાઇન

ડોપામાઇનને મોટિવેશન અને રિવોર્ડ હોર્મોન કહેવામાં આવે છે. તે ખુશી, આત્મવિશ્વાસ, એકાગ્રતા અને સિદ્ધિની ભાવના સાથે સંકળાયેલું છે. ડોપામાઇન મગજમાં ટાયરોસિન નામના એમિનો એસિડથી ઉત્પન્ન થાય છે, જે પ્રોટીનથી ભરપૂર ખોરાકનું સેવન કરીને ઉત્પન્ન થાય છે.

ભારતીય યોગ ગુરુ, લેખક, સંશોધક અને ટીવી પર્સનાલિટી ડો.હંસા યોગેન્દ્રના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે તમારા શરીરમાં સેરોટોનિન હોર્મોનની ઉણપ હોય છે, ત્યારે માત્ર તમારો મૂડ જ બગડતો નથી, પરંતુ તમારી ઊંઘ અને સ્વાસ્થ્ય પણ બગડે છે. 

સેરોટોનિન એક ન્યુરોટ્રાન્સમીટર છે જે મગજના કોષો વચ્ચે સંદેશા મોકલે છે. સંશોધન સૂચવે છે કે તેને વધારવા માટે ડાયેટ અને આહારમાં ફેરફાર જરૂરી છે. કેટલાક ખોરાક અને આદતો શરીરમાં સેરોટોનિન હોર્મોન વધારવામાં ખૂબ અસરકારક સાબિત થાય છે. ચાલો જાણીએ શરીરમાં ખુશીના હોર્મોન વધારવા માટે શું કરવું.

તડકામાં બેસો

સૂરજની રોશની મગજને સેરોટોનિન મુક્ત કરવા માટે ટ્રિગર કરે છે. સૂર્યપ્રકાશ અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે મજબૂત સંબંધ છે. વિજ્ઞાન અને ઘણા મોટા સંશોધનોએ સાબિત કર્યું છે કે જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ આપણી આંખોના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તે સીધું મગજને સેરોટોનિન બનાવવાની સૂચના આપે છે. જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ રેટિના પર પડે છે ત્યારે તે ઓપ્ટિક ચેતા દ્વારા મગજના હાયપોથેલેમસ ભાગને સક્રિય કરે છે. આ સિગ્નલ મગજને કહે છે કે હવે દિવસનો સમય છે અને સેરોટોનિનનું ઉત્પાદન શરૂ થવું જોઈએ. 

આ પણ વાંચો - શિયાળામાં બનાવો ગુંદરના લાડુ, બાબા રામદેવે પાસેથી સરળ રીતે ઘરે બનાવવાની રીત શીખો

સેરોટોનિન એ કેમિકલ  છે જે આપણને સતર્ક, ખુશ અને શાંત રાખે છે. ધ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત એક પ્રખ્યાત ઓસ્ટ્રેલિયન સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઉનાળામાં જ્યારે શિયાળા કરતા વધુ સૂર્યપ્રકાશ હોય છે ત્યારે લોકોના લોહીમાં સેરોટોનિનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય છે. જ્યારે સૂર્ય ઓછો હોય છે ત્યારે લોકો 'સીઝનલ એફેક્ટિવ ડિસઓર્ડર' (એસએડી) અથવા વિન્ટર ડિપ્રેશનનો ભોગ બને છે.

સૂર્ય નમસ્કાર

સૂર્યની સામે કરવામાં આવતા સૂર્ય નમસ્કાર એ સેરોટોનિન હોર્મોનને વધારવાની એક અસરકારક કુદરતી રીત છે. સવારે સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી શરીરમાં ખુશી સાથે જોડાયેલા રસાયણો સક્રિય થાય છે. સૂર્ય નમસ્કાર જો યોગ્ય ક્રમમાં અને નિયમિતપણે કરવામાં આવે છે, તો હૃદયના સ્વાસ્થ્યને મજબૂત બનાવે છે.

ટ્રિપ્ટોફનથી ભરપૂર આહાર લો

શરીરને સેરોટોનિન ઉત્પન્ન કરવા માટે ટ્રિપ્ટોફન નામના એમિનો એસિડની જરૂર હોય છે, જે ખોરાકમાંથી મળે છે. ટ્રિપ્ટોફન મગજ સુધી પહોંચે છે અને સેરોટોનિન બનાવવાની પ્રક્રિયાને સપોર્ટ કરે છે, જે મૂડમાં સુધારો કરે છે અને માનસિક સંતુલન જાળવે છે. દૂધ, રાગી, કેળા, લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, નટ્સ અને બીજ ટ્રિપ્ટોફનના સારા સ્ત્રોત છે. તેમને નિયમિત ડાયેટમાં સામેલ કરવાથી તણાવ ઓછો થાય છે અને ખુશ રહેવામાં મદદ મળે છે.

નિયમિતપણે ધ્યાન કરો

મનને શાંત રાખવા અને માનસિક સંતુલન જાળવવા માટે નિયમિત ધ્યાન એ એક સરળ અને અસરકારક રીત છે. દરરોજ થોડી મિનિટો ધ્યાન કરવાથી તણાવ ઓછો થાય છે અને સેરોટોનિન જેવા ખુશ હોર્મોન્સનું સ્તર સુધરે છે. ધ્યાન મનને વર્તમાનમાં લાવે છે, નકારાત્મક વિચારો ઘટાડે છે અને જીવનના ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે પણ વ્યક્તિને શાંત, સ્થિર અને આનંદિત રાખવામાં મદદ કરે છે.

ખુલીને હસવાથી હેપ્પી હોર્મોન્સ રિલીઝ થશે

ખુલીને અને મોટેથી હસવું માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે કુદરતી દવાની જેમ કામ કરે છે. જ્યારે આપણે હસીએ છીએ, ત્યારે સેરોટોનિન અને એન્ડોર્ફિન જેવા ખુશીના કેમિકલ્સ મગજમાં સક્રિય થાય છે, જેનાથી તણાવ અને ચિંતા ઓછી થાય છે. હસવાથી રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે, તરત જ મૂડ સુધરે છે અને મન હળવું લાગે છે. રોજિંદા જીવનમાં હસવાની આદત અપનાવવાથી માનસિક સંતુલન અને ખુશી બંનેમાં વધારો થાય છે.