/indian-express-gujarati/media/media_files/2026/01/23/high-risk-pregnancy-after-40-years-ivf-treatment-2026-01-23-11-14-15.jpg)
પ્રેગ્નેન્સી હેલ્થ ટિપ્સ 40 વર્ષ પછી ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતી ગર્ભાવસ્થા IVF સારવાર સફળતા દર માતૃત્વ આરોગ્ય। High Risk Pregnancy After 40 Years IVF Treatment Success Rate Maternal Health Photograph: (Freepik)
52 વર્ષની ઉંમરે પહેલી વાર માતા બનવું કદાચ હેડલાઇન્સમાં ન આવે. ઓછામાં ઓછું ડૉ. પ્રીતિ રસ્તોગી, મેદાંતા, ગુરુગ્રામના પ્રસૂતિ અને ગાયનેકોલોજિસ્ટના ડિરેક્ટર માટે નહીં, જેઓ 40 ના દાયકા પછીની વધુને વધુ સ્ત્રીઓને કુદરતી રીતે અથવા આસિસ્ટેડ રીપ્રોડકટીવ ટેક્નોલોજી દ્વારા માતૃત્વ પસંદ કરતી જોઈ રહ્યા છે.
ડોક્ટર કહે છે કે "પ્રેગ્નેન્સી માટે વય અવરોધ સતત તૂટી રહ્યો છે," જેમ કે યુએસ સેકન્ડ લેડી ઉષા વાન્સ અથવા કેટરિના કૈફ જેવા 40 થી વધુ સમાચાર નિર્માતાઓએ ઉદાહરણ રજૂ કર્યું છે.
52 વર્ષે પ્રેગ્નેન્સી રિસ્ક છે?
52 વર્ષીય કોર્પોરેટ મહિલાને પ્રેગ્નેન્સી દરમિયાન માર્ગદર્શન આપવા વિશે વાત કરતાં, તેણી કહે છે, " તે મહિલાને પહેલાથી જ હાઈ બ્લડ સુગર અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર હતું. તે નેચરલી પ્રેગ્નેન્ટ થઇ શકતી નહિ, ત્યારે અમે IVF (ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન જ્યાં એગ્સને લેબ ડીશમાં શુક્રાણુ દ્વારા ફર્ટિલાઇઝ કરવામાં આવે છે અને સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં ઇમ્પ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે) ના અનેક રાઉન્ડ કર્યા અને જ્યારે તે ગર્ભવતી થઈ, ત્યારે તેનું નજીકથી નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. 34 અઠવાડિયામાં તેના જન્મ પહેલાં અમે તેને ચાર થી છ અઠવાડિયા દાખલ કરી હતી. તેના બાળકનું વજન 1.6 કિલો હતું અને તે ચાર થી છ અઠવાડિયા સુધી NICU માં રહી. હવે બંને ઠીક છે."
તે કહે છે કે, સ્ત્રીઓ 40 ના દાયકાને માતા બનવા માટે સૌથી આરામદાયક સમય માને છે કારણ કે તેઓ પોતાને સ્થાયી માને છે, તેમના કરિયરના ગોલ પૂર્ણ થાય છે. ડૉ. રસ્તોગી ઉમેરે છે કે "એગ-ફ્રીઝિંગ ઓપ્શનનો અર્થ એ છે કે જ્યારે તેઓ મોડી માતા બનવાનું પસંદ કરે છે ત્યારે તેમને તેમના એગ ક્વોલિટી વિશે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તેઓ ક્વોલિટી કેર પરવડી શકે તે માટે આર્થિક રીતે સજ્જ છે અને બાળક અને તેમના પોતાના રૂટિનની સંભાળ રાખવા માટે પૂરતી મેચ્યોર હોય છે. મેં ઘણી મહિલાઓને 40 ના દાયકામાં પહેલી વાર ડિલિવરી કરાવી છે.''
શું 40 વર્ષની ઉંમરે પ્રેગ્નેન્સીમાં વધારે રિસ્ક હોય છે?
પહેલી વાર જન્મ આપવાથી પ્રેગ્નેન્સીમાં ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, રક્તસ્ત્રાવ અને અકાળે જન્મેલા અથવા ઓછા વજનવાળા બાળકોના જોખમો આવે છે. પરંતુ નિયમિત તપાસ, પ્રેગ્નેન્સી પહેલાનું કાઉન્સેલિંગ અને નજીકથી દેખરેખ રાખવાથી આ જોખમો ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. જો તે બીજી કે ત્રીજી ડિલિવરી હોય, જેમાં છેલ્લા સાત વર્ષમાં જન્મેલા છેલ્લા બાળકનો સમાવેશ થાય છે, તો પ્રેગ્નેન્સી વધુ જોખમી નથી. શરીર તે યાદ રાખે છે.
ભોજન પછી 10 મિનિટ ચાલવાના ફાયદા, બ્રાયન જોહ્ન્સનએ પોતે જણાવ્યું!
ફર્ટિલિટીમાં ઘટાડો થાય છે, તેથી ગર્ભધારણમાં વધુ સમય લાગી શકે છે, પરંતુ વહેલા પરીક્ષણ કરાવવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે (બ્લોક્ડ ટ્યુબ અથવા ઓવ્યુલેશન સમસ્યાઓ માટે). IVF કેસોમાં, અમે પ્રી-ઇમ્પ્લાન્ટેશન આનુવંશિક નિદાન કરીએ છીએ. અહીં IVF દ્વારા બનાવેલા ગર્ભને ઇમ્પ્લાન્ટેશન પહેલાં જિનેટિક ડિસઓર્ડર અથવા રંગસૂત્રીય સમસ્યાઓ (દા.ત., ડાઉન સિન્ડ્રોમ) માટે ચકાસવામાં આવે છે, જે કપલને ગંભીર વારસાગત બીમારીને ટાળવામાં મદદ કરે છે અને હેલ્ધી ગર્ભ પસંદ કરીને IVF સફળતામાં વધારો કરે છે.
5-6 દિવસ ના ગર્ભમાંથી થોડા કોષોનું બાયોપ્સી કરવામાં આવે છે, ચોક્કસ પરિવર્તન અથવા રંગસૂત્ર ગણતરીઓ માટે ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે. પછી ફક્ત બિનઅસરગ્રસ્ત ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. સ્ત્રીને પ્લેસેન્ટા પ્રિવિયા થઈ શકે છે, જ્યાં પ્લેસેન્ટા સર્વિક્સની નજીક જોડાઈ જાય છે, જેના કારણે રક્તસ્ત્રાવ થાય છે. જ્યારે બાળક મોટું હોય છે ત્યારે આ પરિસ્થિતિને જટિલ બનાવે છે.
શું 40 ની ઉંમર પછી મહિલાઓ નેચરલ ડિલિવરી થઇ શકે?
એકટીવ મહિલાઓ, અને જેઓ તેમના પહેલા બાળકના નવ વર્ષની અંદર માતૃત્વ પસંદ કરે છે, તેઓ કુદરતી રીતે જન્મ આપી શકે છે.
કુદરતી ગર્ભધારણની વાત કરીએ તો તે સ્ત્રીના અંડાશયના રિઝર્વ પર આધાર રાખે છે, જે સ્ત્રીના અંડાશયમાં રહેલા ઇંડા (ઓસાયટ્સ) ની માત્રા અને ક્વોલિટીનું માપ છે, જે કુદરતી રીતે ઉંમર સાથે ઘટે છે, જે પ્રજનનક્ષમતાને અસર કરે છે. આ 31 વર્ષની ઉંમર પછી ઘટવાનું શરૂ કરે છે, અને 40 વર્ષની ઉંમરે ઝડપથી ઘટે છે. તેથી જ 31 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં ઇંડા ફ્રીઝિંગની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
પરંતુ બધી સ્ત્રીઓને ખબર હોતી નથી કે એગ ફ્રીઝ કરાવી શકાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં અમે હોર્મોન્સ અને એગ રિઝર્વ તપાસવા માટે પ્રજનન પેનલ પરીક્ષણ કરીએ છીએ. જો સ્વસ્થ હોય, તો અમે કુદરતી ગર્ભાધાન માટે છ મહિનાનો સમય આપીએ છીએ. જો નહીં, તો અમે સહાયિત પ્રજનન પદ્ધતિઓ (assisted reproductive methods) ની સલાહ આપીએ છીએ. કેટલીકવાર, સ્ત્રીઓને ડોનર એગની જરૂર પડી શકે છે, જે સામાન્ય રીતે નાની ઉંમરના વ્યક્તિ પાસેથી લેવામાં આવે છે.
શું વધતી ઉંમરે બાળજન્મ માટે ગર્ભાશયમાં કોઈ ફેરફાર થાય?
ગર્ભાશયમાં બહુ ફેરફાર થતો નથી, પરંતુ ક્યારેક હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે તે જાડું થઈ શકે છે. આનાથી ગર્ભપાતની શક્યતા વધી જાય છે.
ગર્ભાવસ્થા પહેલાના કાઉન્સેલિંગમાં શું શામેલ છે?
ધ્યેય એ છે કે માતાના સ્વાસ્થ્યને સારું રાખવા માટે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, ઊંઘ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, થાઇરોઇડ, હાયપરટેન્શન, બ્લડ સુગર, વિટામિન ડીની ઉણપને દૂર કરવી અને વિટામિન અને મિનરલ માટે જરૂરી સપ્લિમેન્ટ્સ લેવા.
IVF ચક્ર પહેલાં, અમે ગર્ભધારણના ત્રણ મહિના પહેલા DHEA (ડિહાઇડ્રોએપિયાન્ડ્રોસ્ટેરોન, જે એસ્ટ્રોજનને વધારવા માટે સ્ટીરોઈડ હોર્મોન પુરોગામી છે) આપીએ છીએ. ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં CoQ10 (એન્ટીઑકિસડન્ટ), વિટામિન D3 (ઉણપના કિસ્સામાં) અને ઓછી માત્રામાં એસ્પિરિન પણ આપવામાં આવે છે.
40 વર્ષ પછી પ્રેગ્નેન્સી સક્સેસ રેટ કેવો છે?
આ વય જૂથની સગર્ભા સ્ત્રીઓ એકવાર પ્રથમ ત્રિમાસિક પસાર કરે છે, તો પરિણામ સારું આવે છે.


/indian-express-gujarati/media/agency_attachments/2025/11/10/2025-11-10t115614773z-ieg-logo-640x480-javed-ahmad-2025-11-10-17-26-13.png)
Follow Us