શું હાર્ટ એટેકના થોડા મિનિટ પહેલા લક્ષણો દેખાય છે? જો તમે એકલા હોવ, તો ફોન કરવાનો સમય રહેશે?

જીવનશૈલી | અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ (cardiac arrest) એક મોટી આરોગ્ય કટોકટી બની રહી છે. જોકે આ અણધારી છે, તે હંમેશા લક્ષણો વિના થતી નથી. શરીરમાં થતા ફેરફારો પર ધ્યાન આપવાથી અને ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપવાથી મહત્વપૂર્ણ ક્ષણો બચાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

ઘણા લોકો એકલા હોય ત્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થવાની શક્યતા વિશે ચિંતા કરે છે અને જો તેઓ મદદ માટે ફોન કરશે તો શું તેમની પાસે મદદ માટે ફોન કરવાનો સમય હશે. આ મુદ્દા પર મુંબઈની વોકહાર્ટ હોસ્પિટલના કન્સલ્ટન્ટ ઇન્ટરવેન્શનલ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. પરિન સાંગોઈએ આપેલી સલાહ નોંધપાત્ર છે.

ડૉ. સાંગોઈએ જણાવ્યું કે "શરીર આવું થાય તે પહેલાં મિનિટો, કલાકો કે દિવસો પહેલાં ચેતવણી આપી શકે છે. કેટલાકને છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઝડપી અથવા અનિયમિત ધબકારા, ચક્કર અથવા બેહોશ જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થઈ શકે છે. 

અન્ય લોકોએ અતિશય થાક, પરસેવો, ઉબકા અથવા છાતીમાં ભારેપણુંની લાગણી પણ નોંધાવી છે. આવા લક્ષણો ખૂબ જ હળવા લાગે છે, તેથી લોકો ઘણીવાર તેમને અવગણે છે, એમ વિચારીને કે તે એસિડિટી, ચિંતા અથવા થાક જેવા અન્ય કારણોને કારણે છે.''

દરેક વ્યક્તિને આ ચેતવણી ચિહ્નો ન પણ મળે. તેમણે નોંધ્યું કે "કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ખાસ કરીને જ્યારે અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટને કારણે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થાય છે, ત્યારે વ્યક્તિ કોઈપણ લક્ષણો દર્શાવ્યા વિના પડી શકે છે.''

જો તમે એકલા હોવ અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ આવે તો ફોન કરવા જેટલો ટાઈમ હશે?

જો તમને હૃદયમાં તીવ્ર દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા ધબકારા વધવા જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય, તો મદદ લેવા માટે ખૂબ જ ટૂંકા પણ મહત્વપૂર્ણ સમય હોઈ શકે છે. ડૉ. સાંગોઈએ કહ્યું કે "ખતરનાક લક્ષણો દેખાય કે તરત જ કટોકટી સેવાઓને કૉલ કરવાથી જીવન બચાવવામાં મદદ મળી શકે છે. થોડીવારનો વિલંબ પણ મોટી અસર કરી શકે છે.''

એકવાર હૃદયરોગના હુમલા પછી કોઈ વ્યક્તિ બેભાન થઈ જાય, પછી મર્યાદિત પગલાં લઈ શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે "રક્ત પ્રવાહ બંધ થયાના 4 થી 6 મિનિટની અંદર મગજને નુકસાન થવાનું શરૂ થઈ શકે છે. તેથી જ ચેતવણીના સંકેતોને વહેલા ઓળખવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.''

હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ વચ્ચેનો તફાવત

હાર્ટ એટેકનો હુમલો એ " સર્ક્યુલેશન " સમસ્યા છે (ધમનીમાં અવરોધ આવવાથી લોહીનો પ્રવાહ બંધ થઈ જાય છે), જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ "ઇલેક્ટ્રિકલ " સમસ્યા છે (હૃદયના કાર્યનું અચાનક, અણધાર્યું બંધ થઈ જવું).. હાર્ટ એટેક હૃદયના સ્નાયુને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જે સંભવિત રીતે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ તરફ દોરી જાય છે

ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો

ડૉ. સાંગોઈ ભાર મૂકે છે કે જો તમને કોઈ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ, ખાસ કરીને સતત છાતીમાં દુખાવો, અચાનક પરસેવો, ચક્કર, અથવા બેહોશ થવાની લાગણીનો અનુભવ થાય, તો તમારે વિલંબ ન કરવો જોઈએ.

દરરોજ ચાલવા છતાં પણ વજન ઓછું નથી થઇ રહ્યું? ફક્ત આ એક વાત પર ધ્યાન આપો

ડૉ. સાંગોઈએ જણાવ્યું કે "તાત્કાલિક તબીબી સહાય મેળવો, શક્ય હોય તો દરવાજો ખુલ્લો રાખો, અને તમારી આસપાસના લોકોને જાણ કરો. જો તમને હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ, અથવા અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટનો કૌટુંબિક ઇતિહાસ હોય, તો નિયમિત અંતરાલે ટેસ્ટ કરાવવું અને લક્ષણોનું તાત્કાલિક મૂલ્યાંકન કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.''