Water Drink Rule: પાણી ક્યારે, કેટલું અને કેવી રીતે પીવાથી શરીરને સંપૂર્ણ ફાયદો થાય છે? આયુર્વેદમાં છે પાણી પીવાના નિયમ

Water Drinking Rules In Gujarati : પાણી શરીર માટે અમૃત સમાન છે. પાણીનું સેવન શરીરને હાઇડ્રેટ કરે છે અને સ્વસ્થ રાખે છે. આપણા શરીરના લગભગ તમામ અવયવોને પોતાનું કામ સરળતાથી કરવા માટે પાણીની જરૂર હોય છે. આપણા શરીરનો લગભગ 60% ભાગ પાણીથી બનેલો છે. દરરોજ પૂરતું પાણી પીવાથી શરીરમાં સંગ્રહિત ઝેરી તત્વો પેશાબ દ્વારા શરીરમાંથી બહાર આવે છે અને ઉર્જામાં વધારો થાય છે. આયુર્વેદ અનુસાર માત્ર પાણી પીવું જ નહીં, પરંતુ પાણીનું યોગ્ય સેવન કરવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આયુર્વેદમાં પાણીને ઠંડક, પોષક અને શાંત કહેવામાં આવે છે. જળ ત્રિદોષક છે, એટલે કે તે વત, પિત્ત અને કફના ત્રણેય દોષને સંતુલિત કરે છે.

આયુર્વેદ અને તબીબી વિજ્ઞાન બંને પાણીને જીવન માને છે. દરરોજ પાણીનું સેવન શરીરને હાઇડ્રેટ કરે છે, ચયાપચયને વેગ આપે છે. જ્યારે પાણી શરીરમાં યોગ્ય રીતે શોષાય છે, ત્યારે તે પાચનમાં સુધારો કરે છે. પૂરતા પ્રમાણમાં પાણીનું સેવન કરવાથી શરીર ઠંડુ રહે છે અને ત્વચામાં સુધારો થાય છે. પાણીનું સેવન કરવાથી શરીરમાંથી ઝેરી પદાર્થો દૂર થાય છે અને સહનશક્તિ વધે છે.

આયુર્વેદિક નિષ્ણાત ડો.દીપક ભનોટના જણાવ્યા અનુસાર, પાણી પીવું એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે જેટલું પાણી પીવાની યોગ્ય રીત છે. પાણી પીવાની યોગ્ય રીત અપનાવીને તમે વાત, કફ અને પિત્ત દોષને સંતુલિત રાખી શકો છો. ચાલો જાણીએ નિષ્ણાતો પાસેથી જાણીએ કે પાણી પીવાનો સાચો નિયમ શું છે?

યોગ્ય સમયે પાણી પીવું જરૂરી

ઘણી વાર આપણે પાણીની બોટલ ઉપાડીએ છીએ અને જ્યારે પણ આપણે સફરમાં હોઈએ છીએ ત્યારે ગટક ગટક પાણી પીએ છીએ. પરંતુ તમે જાણો છો કે યોગ્ય સમયે યોગ્ય રીતે પાણીનું સેવન કરવું સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી છે. સવારે ખાલી પેટે પાણીનું સેવન કરવું ખૂબ ફાયદાકારક છે. સવારે ખાલી પેટે પાણી પીવાથી શરીરમાંથી ઝેરી પદાર્થો દૂર થાય છે, કબજિયાતની સારવાર થાય છે. સવારે ખાલી પેટે પાણી પીવાથી મેટાબોલિઝમ વધે છે અને સ્થૂળતા પણ નિયંત્રિત થાય છે. 

આયુર્વેદ અનુસાર, શરીરના દોષ મુજબ પાણી પીવાનો સમય બદલાય છે. કફ દોષમાં જમતા પહેલા પાણી પીવો. વાત દોષમાં જમ્યા પછી એક કલાક બાદ પાણી પીવો. પિત્ત દોષમાં આખો દિવસ શરીરની જરૂરિયાત મુજબ પાણી પીવો. યોગ્ય સમયે પાણી પીવાથી પાચન, વજનનું સંતુલન અને ઉર્જામાં સુધારો થાય છે.

બેસીને પાણી પીવો, ઊભા રહીને નહીં

આયુર્વેદ અનુસાર પાણી હંમેશા બેસીને પીવું જોઈએ. બેસીને પાણી પીવાથી શરીર અને નર્વસ સિસ્ટમ શાંત રહે છે, જે પાણીના શોષણમાં સુધારો કરે છે. ઉભા રહીને પાણી પીવાથી પ્રવાહી સંતુલનમાં વિક્ષેપ પડી શકે છે અને સાંધા અથવા પાચનમાં સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. બેસીને પાણી પીવાથી કિડની, પાચનતંત્ર અને હૃદયની તંદુરસ્તી સુધરે છે.

પાણી ઘૂંટડે ઘૂંટડે પીવો

ઘણી વાર આપણે પાણીની બોટલ લઈએ છીએ અને એક સાથે પીએ છીએ જે ખોટું છે. એક સાથે પાણી પીવાના બદલે નાના ઘૂંટડામાં પાણી પીવું સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી છે. આયુર્વેદ અનુસાર, આ પાચક અગ્નિને સંતુલિત રાખે છે અને પાણી શરીરમાં સમાનરૂપે ફેલાય છે. ખાતી વખતે, ખાસ કરીને પિત્ત સ્વભાવના લોકોમાં, નાના નાના ઘૂંટડામાં પાણી પીવું જોઈએ, જેથી પેટમાં એસિડિટી ન રહે. પાણી પીવાથી શરીર હાઇડ્રેટેડ રહે છે, પાચનમાં સુધારો થાય છે અને શરીર પર અચાનક દબાણ આવતું નથી.

જર્નલ ઓફ ફિઝિયોલોજીમાં પ્રકાશિત સંશોધન અનુસાર, જ્યારે તમે એક સાથે ઘણું પાણી પીઓ છો, ત્યારે શરીર તેને સરપ્લસ તરીકે જુએ છે. જ્યારે ઝડપથી પાણી પીવે છે, ત્યારે કિડની તેને ઝડપથી ફિલ્ટર કરે છે અને તેને પેશાબ દ્વારા બહાર કાઢે છે, જે કોષોને હાઇડ્રેટ કરવા માટે પૂરતો સમય આપતું નથી. જ્યારે ઘૂંટડે ઘૂંટડે પાણી પીવાથી શરીરના પેશીઓ પાણીને વધુ સારી રીતે શોષી લે છે.

પાણીના તાપમાનનું પણ ધ્યાન રાખો

આયુર્વેદમાં સામાન્ય અથવા નવશેકું પાણી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. ઉકાળેલું અને હળવું ઠંડુ પાણી પાચન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ખૂબ ઠંડુ પાણી પાચક અગ્નિને બુઝાવે છે જે પેટમાં ગેસ, પેટનું ફૂલવું અને અપચો તરફ દોરી શકે છે. ગરમ પાણી ખાસ કરીને કફના સ્વભાવવાળા લોકો માટે ફાયદાકારક છે. આ પાણી ભૂખને નિયંત્રિત કરે છે અને ચરબી ઘટાડવામાં મદદગાર છે.

તરસ લાગે ત્યારે જ પાણી પીવો

આયુર્વેદ અનુસાર, જ્યારે તમને તરસ લાગે ત્યારે જ પાણી પીવો. બિનજરૂરી રીતે પાણી પીવાથી પાચન નબળું પડે છે અને શરીરમાં ઝેરી તત્વો એકઠા થવા લાગે છે. દરેક વ્યક્તિની પાણીની જરૂરિયાતો અલગ હોય છે, તેથી 8-10 ગ્લાસ પીવાનો નિયમ દરેકને લાગુ પડતો નથી. તરસ ત્યારે જ પાણી પીવું શરીરની વાસ્તવિક જરૂરિયાતને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને સંતુલન જાળવે છે.

પાણીનો યોગ્ય રીતે સંગ્રહ કરો

આયુર્વેદમાં તાંબાના વાસણમાં પાણી પીવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. તાંબુ પાણીને શુદ્ધ કરે છે અને તેમાં કુદરતી બેક્ટેરિયાનાશક ગુણધર્મો ઉમેરે છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધન તાંબાના પાણીની જંતુનાશક સંભવિતતાને પણ માન્યતા આપે છે. પ્લાસ્ટિકની બોટલને બદલે તાંબાના વાસણોમાં રાખેલું પાણી પીવાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે છે અને શરીરને શુદ્ધ, હકારાત્મક ઉર્જા મળે છે.

આ પણ વાંચો | ફ્રિજમાં મુકેલી આ 5 ચીજ ફરી ગરમ કરીને ખાવી ઝેર સમાન, ડોક્ટરે આપી ચેતવણી

નિષ્કર્ષ : પાણી એ જીવનનો આધાર છે અને શરીરના તમામ ભાગોના સરળ કાર્ય માટે જરૂરી છે. પાણીનો અભાવ અથવા વધુ પડતો બંને સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આયુર્વેદ આપણને શીખવે છે કે માત્ર પાણી પીવું જ નહીં, પરંતુ તેને યોગ્ય સમયે, યોગ્ય માત્રામાં, યોગ્ય તાપમાને અને યોગ્ય રીતે પીવું જરૂરી છે. જ્યારે આપણે આ સિદ્ધાંતો અપનાવીએ છીએ, ત્યારે સામાન્ય પાણી પણ દવા બની જાય છે.

Disclaimer : આ લેખમાં આપેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય જાણકારી છે. કોઈપણ પ્રકારના સ્વાસ્થ્ય ફેરફાર અથવા આહારમાં ફેરફાર કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની સલાહ લો.