મધ્યપ્રદેશ ચૂંટણી : MP માં 33% અનામત આપનાર ભાજપની યાદીમાં માત્ર 28 મહિલાઓને મળી ટિકિટ, જાણો કેવી છે કોંગ્રેસની સ્થિતિ

સુશિલ રાઘવ | Madhya Pradesh Election 2023 : સંસદના વિશેષ સત્રમાં લોકસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓને 33 ટકા બેઠકો પર અનામત આપતું બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુના હસ્તાક્ષર બાદ આ બિલ હવે એક્ટ બની ગયું છે પરંતુ, તેને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર લાગૂ કરવામાં ઘણા વર્ષો લાગશે. આ દરમિયાન, પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભાઓની જાહેરાત પછી, એવું માનવામાં આવતું હતું કે, જો કે આ કાયદાને પાયાના સ્તરે કાયદાકીય રીતે લાગુ કરવામાં સમય લાગશે, પરંતુ રાજકીય પક્ષો ટિકિટ વિતરણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારશે કારણ કે, આ માટે કોઈ કાયદાની જરૂર નથી. મધ્યપ્રદેશ અને કેન્દ્રમાં સત્તાધારી પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) મહિલાઓને ટિકિટ આપવામાં 33 ટકાના આંકડાથી ઘણી દૂર છે.

2018માં ભાજપે માત્ર 24 મહિલા ઉમેદવારોને ટિકિટ આપી હતી

મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી માટે, ભાજપે અત્યાર સુધીમાં 230 બેઠકોમાંથી 228 ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી છે, જેમાંથી માત્ર 28 મહિલાઓને ટિકિટ આપવામાં આવી છે, એટલે કે લગભગ 12 ટકા. વિદિશા અને ગુના વિધાનસભા સીટના ઉમેદવારોની હજુ સુધી જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ધારો કે, જો ભાજપ આ બે બેઠકો પર મહિલા ઉમેદવારોને તક આપે તો પણ આ આંકડો માત્ર 13 ટકા સુધી પહોંચશે, જે 33 ટકા કરતાં ઘણો ઓછો છે. જો કે, 230 માંથી 33 ટકા એટલે 76 થાય, એટલે કે હજુ પણ 48 ઉમેદવારો ભાજપના 33 ટકાના આંકડા માટે પાછળ છે. 2018 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે મધ્યપ્રદેશમાં માત્ર 24 મહિલા ઉમેદવારોને ટિકિટ આપી હતી.

ભાજપની જેમ કોંગ્રેસે પણ મહિલાઓને મેદાનમાં ઉતારવામાં કંજૂસાઈ દર્શાવી હતી

2018ની સરખામણીએ ભાજપે 2023 ની વિધાનસભા ચૂંટણી માટે વધુ ચાર મહિલા ઉમેદવારોને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. 2018 ની ચૂંટણીમાં ભાજપની ટિકિટ પર 11 મહિલા ઉમેદવારો વિધાનસભામાં ચૂંટાઈ આવી હતી. જો કે કોંગ્રેસે અત્યાર સુધીમાં 229 ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી છે જેમાંથી માત્ર 30 મહિલાઓને જ ટિકિટ આપવામાં આવી છે અને આ આંકડો 13 ટકા છે.

ચૂંટણીમાં મતદાન તરફ મહિલાઓનો ઝોક સતત વધી રહ્યો છે

1962ની વિધાનસભા ચૂંટણીના ડેટાનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે, તે વર્ષે માત્ર 29.07 ટકા મહિલા મતદારોએ તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. 1967માં તે વધીને 41.8 ટકા થયો અને 1972માં 44.37 ટકા મહિલાઓએ તેમના મતનો ઉપયોગ કર્યો. આગામી બે વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં ઓછી મહિલાઓએ મતદાન કર્યું, 1977માં 43.22 ટકા અને 1980માં 39.39 ટકા.

1985માં ફરી મહિલા મતદાનની સંખ્યામાં વધારો થયો અને તે વર્ષે 41.4 ટકા મહિલા મતદારોએ મતદાન કર્યું. ત્યારથી તેમાં સતત વધારો થયો છે. રાજ્યના વિભાજન અને છત્તીસગઢની રચનાના બે વર્ષ પહેલા 1998માં 53.53 ટકા મતદાન સાથે મહિલા મતદાન 50 ટકાને પાર કરી ગયું હતું.

2003ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 62.14 ટકા મહિલાઓએ મતદાન કર્યું હતું. તેવી જ રીતે, 2008 ની ચૂંટણીમાં 65.91 ટકા મહિલાઓ, 2013 માં 70.09 ટકા અને 2018ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં રેકોર્ડ 74.01 ટકા મહિલાઓએ તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

મહિલા ધારાસભ્યોની સંખ્યામાં ખાસ વધારો થયો નથી

મહિલા મતદારોમાં વધારો થવાથી મહિલા ધારાસભ્યોની સંખ્યામાં વધારો થયો નથી. મહિલા ધારાસભ્યોની સંખ્યા ઓછી રહી છે, જે 1972ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં શૂન્યથી 2013માં 30 (ગૃહના 13.04 ટકા) સુધી પહોંચી ગઈ છે. 2018માં મહિલા ધારાસભ્યોનું પ્રમાણ ઘટીને 9.13 ટકા (21) થયું છે.