ઈઝરાયલ અમેરિકા સામે ઇરાન ચીનના હથિયાર વાપરી રહ્યું છે? જાણો બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો કેવા છે?

Israel Iran War: ઈરાન અત્યાર સુધીના સૌથી મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે સાથે મળીને ઈરાન પર હુમલો કર્યો છે. આ યુદ્ધ છેલ્લા 8 દિવસથી ચાલી રહ્યું છે. ઈરાન તે દેશોને પણ નિશાન બનાવી રહ્યું છે જ્યાં યુએસ બેઝ છે. એક પણ દેશ ખુલ્લેઆમ ઈરાન સાથે નથી. પરંતુ ચીન આડકતરી રીતે ઈરાનને મદદ કરી રહ્યું છે. 2025માં જ્યારે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું, ત્યારે ચીન ઈરાનની નજીક આવ્યું.

ઈરાન પર અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો લાદવામાં

ઇરાન અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય શસ્ત્ર પ્રતિબંધોને આધિન છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયન (ઇયુ) દ્વારા ઇરાનને શસ્ત્રો અને સંબંધિત માલસામાનની નિકાસ અને સપ્લાય પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદે ઓગસ્ટ 2025 માં ઇરાન પર પૂર્વ-જેસીપીઓએ (સંયુક્ત વ્યાપક યોજના ઑફ એક્શન) પ્રતિબંધો ફરીથી લાદ્યા હતા. જો કે, ચીને આવા પ્રતિબંધોનું ઉલ્લંઘન કરવાનું વ્યાપકપણે ટાળ્યું છે.

પરંતુ ગયા વર્ષે જૂનમાં ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે 12 દિવસના યુદ્ધ બાદ પ્રાદેશિક તણાવ વધ્યો હતો અને ચીન અને ઈરાન વચ્ચે સૈન્ય સહયોગમાં થોડો વધારો થયો હતો. ચીને ઈરાનને હથિયાર વેચ્યા હતા અને આ સાથે તેણે એક તીરથી બે નિશાન સાધ્યા હતા. પ્રથમ, ચીનને અત્યંત સસ્તા ભાવ ક્રૂડ ઓઈલનો સતત પુરવઠો મળ્યો અને બીજું, ચીન પણ પશ્ચિમ એશિયામાં સૈન્ય તૈનાત કર્યા વિના સતત અમેરિકાનું ધ્યાન બીજે દોરવામાં સફળ રહ્યું હતું.

ચીન સાથે ઈરાનનો સોદો

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઇરાને તાજેતરમાં ચીન પાસેથી એડવાન્સ્ડ સરફેસ-ટુ-એર મિસાઇલ (એસએએમ) બેટરીઓ ખરીદી છે અને તૈનાત કરી છે, જેમાં એચક્યુ -9, એચક્યુ -16 અને એચક્યુ -17 એઇ શોર્ટ રેન્જ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ સિસ્ટમોએ અત્યાર સુધી ઇરાનને તેના પરમાણુ પ્લાન્ટ્સ અને સંલગ્ન સંકુલોને અમેરિકન-ઇઝરાયલી હુમલાઓથી બચાવવામાં થોડી સફળતા આપી છે. 

ચીનના YLC-8B બી એન્ટી-સ્ટીલ્થ રડારે અત્યાર સુધી વધુ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. જો કે, વધુ વિશ્લેષણની જરૂર છે. અહેવાલ અનુસાર, તેમની ઓછી આવર્તન ઓપરેશન ક્ષમતાએ ઇરાની કમાન્ડરોને રશિયન નિર્મિત સંરક્ષણ પ્રણાલી કરતા વધુ અંતરથી આવતા સ્ટીલ્થ હથિયારો શોધવામાં મદદ કરી હતી. જો કે, તેનાથી વધુ ફાયદો થયો નથી.

સંરક્ષણ પ્રણાલી ઉપરાંત, ઇરાન દ્વારા ચીન પાસેથી કરવામાં આવી રહેલી ખરીદીનો હેતુ આક્રમક હથિયારોને વિસ્તૃત કરવાનો છે. કેટલાક અહેવાલો અનુસાર, ઇરાન ચીની સીએમ -302 સુપરસોનિક એન્ટી-શિપ ક્રુઝ મિસાઇલની ખરીદી માટે કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યું છે. જો કે, ચીને આ અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે. સીએમ-302 મિસાઇલ, જેની રેન્જ લગભગ 290 કિલોમીટરની છે અને જહાજો પર રડારથી બચવા માટે ઓછી ઊંચાઈ પર અને ઝડપી ગતિએ ઉડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, તે પર્શિયન ગલ્ફ અને અરબી સમુદ્રમાં તૈનાત યુએસ એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ અને નૌકાદળના જહાજોને નિશાન બનાવી શકે છે. તે જ સમયે, ચીને જવાબી હુમલા માટે ઇરાનને લોઇટરિંગ શસ્ત્રો (કામિકાઝ ડ્રોન) પૂરા પાડ્યા છે.

યુએસ વોર ડિપાર્ટમેન્ટના China Military Power Report અનુસાર, ડિસેમ્બર 2025 માં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ચાંગ ગુઆંગ સેટેલાઇટ ટેક્નોલોજી કંપની જેવી ચીની સેટેલાઇટ કંપનીઓ ઇરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ (આઇઆરજીસી) અને યમનમાં હૌથી આતંકવાદીઓને ગુપ્ત માહિતી આપીને ટેકો આપી રહી છે. જ્યારે અન્ય એક કંપની મિનોસ્પેસ ટેક્નોલોજી કંપની સેટેલાઇટ સહાય આપવા માટે ઈરાન સાથે વાતચીત કરી રહી હોવાના અહેવાલ છે. 

અમેરિકાને મોટો ફટકો, ઇરાને 2500 કરોડ રૂપિયાની THAAD રડાર સિસ્ટમને નષ્ટ કરી

ઈરાને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં અમેરિકી મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ લગભગ 300 મિલિયન ડોલર (લગભગ 2500 કરોડ રૂપિયા)ની મહત્વપૂર્ણ રડાર સિસ્ટમને નષ્ટ કરી દીધી છે. જે યુએસ મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતી હતી. જેના કારણે ભવિષ્યમાં થનાર હુમલાઓનો સામનો કરવાની ક્ષેત્રની ક્ષમતા પર દબાણ વધારી શકે છે. એક અમેરિકી અધિકારીએ આ માહિતી આપી હતી. વધુ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.