પાકિસ્તાન તરફ વધારાનું પાણીનું એક પણ ટીપું નહીં જાય! શાહપુર કાંડી ડેમનું બાંધકામઅંતિમ તબક્કામાં, જમ્મુ અને કાશ્મીરને વીજળી અને સિંચાઈનો મળશે લાભ

Shahpur Kandi Dam: રાવી નદીમાંથી પાકિસ્તાન તરફ વહેતા વધારાના પાણીને રોકવા માટે તૈયારીઓ કરવામાં આવી છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરના જળ સંસાધન મંત્રી જાવેદ અહેમદ રાણાએ માહિતી આપી છે કે પંજાબ-જમ્મુ અને કાશ્મીર સરહદ પર સ્થિત શાહપુર કાંડી ડેમનું કામ પૂર્ણ થવાના આરે છે. એકવાર પૂર્ણ થયા પછી રાવી નદીમાંથી વધારાનું પાણી પાકિસ્તાન તરફ વહેતું બંધ કરવામાં આવશે. 'ગ્રેટર કાશ્મીર'ના એક અહેવાલ મુજબ તેમણે પુષ્ટિ આપી હતી કે આ પ્રોજેક્ટ 31 માર્ચ સુધીમાં સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થશે.

22 એપ્રિલ, 2025ના રોજ પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે પાડોશી દેશ સામે ઘણા કઠોર નિર્ણયો લીધા. જેમાં 1960ની સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

આ પછી કેન્દ્ર સરકારે નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે જમ્મુ ક્ષેત્રમાં જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સની ગતિ ઝડપી બનાવી. એ નોંધવું જોઈએ કે 1960માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલી સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ, ભારતને ત્રણ પૂર્વીય નદીઓ: રાવી, બિયાસ અને સતલજના પાણીનો ઉપયોગ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, એપ્રિલ 2025માં થયેલા હુમલા બાદ આ સંધિ સ્થગિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં 26 લોકો માર્યા ગયા હતા. આનાથી સરહદ પાર આતંકવાદ અને પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી માળખાકીય સુવિધાઓ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.

"રાવી નદીનું પાણી પાકિસ્તાન તરફ વહેતું બંધ કરવામાં આવશે."

જમ્મુ અને કાશ્મીરના જળ સંસાધન મંત્રી રાણાએ એક ટીવી ચેનલ સાથે વાત કરતા કહ્યું, "હા, પાકિસ્તાનમાં વહેતું (રાવી નદીનું) વધારાનું પાણી બંધ કરવામાં આવશે. તેને રોકવું પડશે. કઠુઆ અને સાંબા જિલ્લા દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારો છે. આ પ્રોજેક્ટ અમારી પ્રાથમિકતા છે. તે કાંડી પ્રદેશ માટે બનાવવામાં આવી રહ્યો છે."

રાણાએ એમ પણ કહ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થયા પછી જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વીજળી અને બંધ પ્રોજેક્ટ્સની ગતિ ઝડપી બની છે.

રાવી નદી પર શાહપુર કાંડી બંધનો ઇતિહાસ

નોંધનીય છે કે શાહપુર કાંડી ધામ રાષ્ટ્રીય પ્રોજેક્ટનો ઇતિહાસ ઘણા દાયકાઓ જૂનો છે. જોકે, પંજાબના પઠાણકોટમાં રાવી નદી પર તેના અમલીકરણને ડિસેમ્બર 2018 માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ઔપચારિક મંજૂરી આપી હતી.

તે સમયે જારી કરાયેલા સત્તાવાર પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યુરો (PIB) ના પ્રકાશન અનુસાર, "રાવી નદીનું કેટલુંક પાણી હાલમાં માધોપુર હેડવર્ક્સના નીચેના ભાગમાં પાકિસ્તાન તરફ વહી રહ્યું છે, જ્યારે તે પંજાબ અને જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ઉપયોગ માટે જરૂરી છે." જાહેરાતમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે "પ્રોજેક્ટના અમલીકરણથી પાણીનો બગાડ ઓછો થશે."

જોકે આ પ્રોજેક્ટને સૌપ્રથમ 2001 ના અંતમાં મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને તેને એક્સિલરેટેડ ઇરિગેશન બેનિફિટ્સ પ્રોગ્રામ (AIBP) હેઠળ સમાવવામાં આવ્યો હતો, તે વર્ષો સુધી વિલંબિત રહ્યો. આંશિક રીતે પંજાબ સરકારના ભંડોળના અભાવને કારણે અને બાદમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર સાથે આંતરરાજ્ય મુદ્દાઓને કારણે આ વિશાળ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો હતો.

આ પણ વાંચોઃ- કેદારનાથ ધામના કપાટ આ તારીખે ખુલશે, યાત્રા પર જતા પહેલા જાણી લો જરુરી અપડેટ

PIB ના પ્રકાશનમાં જણાવાયું છે કે "દ્વિપક્ષીય સ્તરે અને ભારત સરકાર સ્તરે અનેક રાઉન્ડની બેઠકો યોજાઈ હતી. અંતે, 8 સપ્ટેમ્બર, 2018 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં પંજાબ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યો વચ્ચે જળ સંસાધન, નદી વિકાસ અને ગંગા પુનરુત્થાન મંત્રાલય (MoWR, RD&GR) ના નેતૃત્વમાં એક કરાર થયો હતો."