UAE ઓઇલ કંપનીના CEO સુલતાન અલ જાબેરની આબોહવા પરિવર્તન પરિષદના વડા તરીકે નિમણુંક થતા સર્જાયું વિવાદનું વંટોળ

Amitabh Sinha: UAE જે આ વર્ષની એન્યુઅલ ક્લાઈમેટ ચેન્જ કોન્ફરન્સ (COP 28 નવેમ્બરએ) નું આયોજન કરશે, યુએઈ ત્યાંના મંત્રી, સુલતાન અલ જાબેરને કોન્ફરન્સના પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. આ નિર્ણયને લીધે ક્લાઈમેટ એકટીવિસ્ટ ટીકાઓ કરી રહ્યા છે. કારણ કે અલ જાબેર, UAE સરકારમાં ઉદ્યોગ અને અદ્યતન ટેકનોલોજી પ્રધાન હોવા ઉપરાંત, ઉત્પાદન દ્વારા વિશ્વની 12મી સૌથી મોટી તેલ કંપની અબુ ધાબી નેશનલ ઓઈલ કંપનીના CEO પણ છે.

જ્યારે વિશ્વમાં તેલ અને અન્ય અશ્મિભૂત ઇંધણનો ઉપયોગ ન કરવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે ત્યારે આબોહવા પરિવર્તન (climate change) પર એક પરિષદની અધ્યક્ષતા માટે તેલ કંપનીના CEOનું નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે અશ્મિભૂત ઇંધણ (fossil fuels) ઉદ્યોગમાં સંકળાયેલા કોઈની ક્લાઈમેટ ચેન્જ કોન્ફરન્સના પ્રમુખ (president of the climate change conference) તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

આબોહવા પરિષદોના હેડની કેવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે?

પક્ષોની આ પરિષદોના પ્રમુખ, અથવા COPs જેમ કે તેઓ જાણીતા છે, સામાન્ય રીતે યજમાન સરકારના મંત્રી હોય છે. રાષ્ટ્રપતિની નિમણૂક કરવી તે યજમાન દેશનો વિશેષાધિકાર છે. રાષ્ટ્રપતિની ભૂમિકા વાટાઘાટો (negotiations ) ને સરળ બનાવવા અને માર્ગદર્શન આપવાની છે.

આ પણ વાંચો: Today News Live Updates: ગુજરાત સહિત દેશ-વિદેશના તમામ તાજા સમાચાર વાંચવા અહિં ક્લિક કરો

પસંદ કરાયેલ પ્રેસિડેન્ટ પાસે કોઈ વિશેષ સત્તા નથી પરંતુ તે વાટાઘાટો દરમિયાન દખલગીરી કરી શકે છે. અને તેઓના નેટવર્કિંગ અને સ્કિલના આધારે, વાટાઘાટોને ચોક્કસ દિશામાં લઈ જઈ શકે છે. પરંતુ અંતિમ નિર્ણયો હંમેશા સર્વસંમતિથી લેવામાં આવે છે. કોન્ફરન્સના પ્રમુખ, અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ અથવા દેશ, અન્ય લોકો પર તેમના નિર્ણયને દબાણ કરવા અથવા લાદવામાં અસમર્થ છે.

અલ જાબેરની નિમણૂક અંગેનું સંકટ મોટે ભાગે ઓપ્ટિક્સને કારણે છે. કોન્ફરન્સમાં લેવાયેલા નિર્ણયોથી તે જે ઉદ્યોગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તેને સીધી અસર થશે. આ સંઘર્ષને કારણે જ લગભગ 2,000 ક્લાઈમેટ એનજીઓના ગ્રુપ, ક્લાઈમેટ એક્શન નેટવર્ક ઈન્ટરનેશનલના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર, તસ્નીમ એસોપ જેવા લોકો ઈચ્છે છે કે આબોહવા પરિષદનું પ્રમુખ પદ સ્વીકાર્ય પહેલા અલ જાબેર ઓઈલ કંપનીના સીઈઓ તરીકેના પદ પરથી વહેલી તકે રાજીનામુ આપે.

આ પણ વાંચો: Nepal Air Crash: ચીનની મદદથી બન્યું હતું પોખરા એરપોર્ટ, બે સપ્તાહ પહેલા થયું હતું ઉદ્ઘાટન, હવે ઉઠી રહ્યા છે સવાલો

ભૂતકાળમાં તેલ કંપનીઓ પર થયેલા અન્ય વિવાદો

સુલતાન અલ જાબેરની નિમણૂક એ પ્રથમ વખત નથી કે જ્યારે ઓઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી આબોહવા વાટાઘાટો (climate talks) માં સામેલ થઇ હોય. વાસ્તવમાં, ક્લાઈમેટ ટોકમાં તેલ કંપનીઓની ભાગીદારી દર વર્ષે વધી રહી છે. 2021 માં ગ્લાસગોની બેઠકમાં, તેલ કંપનીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 500 થી વધુ પ્રતિનિધિઓ હાજર હતા. ઇજિપ્તમાં શર્મ અલ-શેખ ખાતેની છેલ્લી બેઠકમાં આ સંખ્યામાં વધારો થયો હતો.

તે માત્ર વાટાઘાટકારો (negotiators) જ નથી જે આબોહવા પરિષદોમાં હાજરી આપે છે. આ બેઠકોમાં મોટી સંખ્યામાં કોર્પોરેટ, એનજીઓ, શિક્ષણવિદો, યુવા પ્રતિનિધિ મંડળો અને અન્ય લોકો પણ આવે છે. કોર્પોરેટ ઇવેન્ટ્સ સહિત ઘણી બધી પ્રવૃત્તિઓ વાટાઘાટોના રૂમની (negotiating rooms) બહાર થાય છે.

ક્લાઈમેટ એક્ટિવિસ્ટ દાવો કરે છે કે કોર્પોરેટ્સની મોટી સંખ્યામાં હાજરી, ખાસ કરીને અશ્મિભૂત ઇંધણ ઉદ્યોગના, વાટાઘાટોને એવી રીતે પ્રભાવિત કરે છે કે આ બેઠકોમાં લેવામાં આવતા આમૂલ આબોહવા નિર્ણયોને અટકાવે છે. બીજી બાજુ, કોર્પોરેટ્સ કહે છે કે તેઓ આ મીટિંગ્સમાં તેમની પોતાની આબોહવા ક્રિયાઓ, નેટવર્ક પ્રદર્શિત કરવા અને સમગ્ર વિશ્વમાં તૈનાત કરવામાં આવી રહેલી નવી તકનીકો (new technologies) અથવા પદ્ધતિઓ વિશે જાણવા માટે આવે છે.

સુલતાન અલ જાબેર, આકસ્મિક રીતે, આબોહવા પરિષદો માટે નવા નથી. તેઓ 10 વર્ષથી વધુ સમયથી ક્લાઈમેટ ચેન્જ પર યુએઈના વિશેષ દૂત (special envoy ) છે અને તે ક્ષમતાઓને લીધે આ બેઠકોમાં હાજરી આપી છે. તેથી, તે પ્રક્રિયાને સારી રીતે સમજે છે. તેઓ રાજ્યની માલિકીની રિન્યુએબલ એનર્જી કંપની માસદારના ચેરમેન પણ છે જે તેમને ગ્રીન કોલિફિકેશન પણ આપે છે.

COP28 ના પ્રમુખ તરીકે, સુલતાન અલ જાબેર અંતિમ પરિણામમાં કોઈ મટીરીયલ તફાવત લાવવા માટે સક્ષમ ન હોઈ શકે, પરંતુ તેલ કંપનીમાં તેમનું રાજીનામુ આપ્ય વિના સતત વાટાઘાટોમાં મુખ્ય હાજરી આપવી તે વિક્ષેપ છે. શક્તિશાળી આબોહવા એનજીઓ સમુદાય (powerful climate NGO community) તેમને મફત પાસ આપે તેવી શક્યતા નથી, જેના કારણે વાટાઘાટોમાં અસરકારક રીતે માર્ગદર્શન આપવાની તેમની ક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે.