વૈજ્ઞાનિકો ચિંતિત :બર્ડ ફ્લૂથી મિંકના ફેલાવાથી મનુષ્યો માટે વધ્યું જોખમ

Deutsche Welle : તે ઑક્ટોબર 2022 માં શરૂ થયું હતું, જ્યારે ઉત્તરપશ્ચિમ સ્પેનના ગેલિસિયાના એક ખેતરમાં ઘણા મૃત મિંક મળી આવ્યા હતા . પશુચિકિત્સકોએ શરૂઆતમાં કોરોનાવાયરસને દોષ આપ્યો હતો. પરંતુ ટેસ્ટ દર્શાવે છે કે અત્યંત રોગકારક એવિયન ફ્લૂ વાયરસ H5N1 ગુનેગાર હતો.

ખતરનાક પેથોજેનનો ફેલાવો રોકવા માટે, ખેતરમાં 50,000 થી વધુ મિંક માર્યા ગયા હતા.જ્યારે ખેત કામદારો પોતે ચેપગ્રસ્ત ન હતા, ત્યારે આ કેસ વૈજ્ઞાનિકો માટે ચિંતાનું કારણ છે.

પક્ષીઓમાંથી અન્ય પ્રજાતિઓમાં વાયરસનો ફેલાવો કંઈ નવી વાત નથી. બર્ડ ફ્લૂ અથવા એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનું કારણ બને છે તે પેથોજેન રેકૂન્સ, શિયાળ અને સીલમાં જોવા મળે છે, જો કે આ અલગ કેસ છે.

જ્યારે H5N1 માણસને ચેપ લગાડવાના કેટલાક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે, ત્યારે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ (World Health Organization) કહ્યું છે કે હજી સુધી માનવ-થી-માનવ સંક્રમણના કોઈ પુરાવા નથી.

જર્મનીમાં ફ્રેડરિક લોફ્લર ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ડાયગ્નોસ્ટિક વાઇરોલોજી વિભાગના એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા નિષ્ણાત ટિમ હાર્ડરના જણાવ્યા અનુસાર, "જ્યારે આ રોગ મનુષ્યો અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓમાં ફેલાય છે, ત્યારે તે ચેપગ્રસ્ત પક્ષીઓ અથવા તેમના શબના મળમૂત્ર સાથે સીધા સંપર્ક દ્વારા થયો છે."

પરંતુ મિંક ફાટી નીકળવો એ એક રેર કેસ છે જ્યાં સસ્તન પ્રાણીઓ ચેપગ્રસ્ત પક્ષીના સીધા સંપર્ક દ્વારા રોગને એકબીજામાં પ્રસારિત કરે છે. આ કંઈક છે
“નવું,” હાર્ડરે કહ્યું.

હાર્ડરે કહ્યું કે, "સમસ્યાનો એક ભાગ એ છે કે મિંકની સઘન ખેતી કરવામાં આવે છે. તેમને મર્યાદિત જગ્યાઓમાં વધુ સંખ્યામાં રાખવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે ચેપ અત્યંત સંવેદનશીલ સસ્તન પ્રાણીઓમાં ઝડપથી ફેલાય છે."

હાર્ડરે ઉમેર્યું કે સંશોધકોએ મિંકમાં ઘણા પેથોજેન મ્યુટેશનની ઓળખ કરી છે, જેમાંથી એક "સસ્તન પ્રાણીઓમાં વાયરસને વધુ સારી રીતે પ્રજનન કરવાની મંજૂરી આપે છે."

વૈજ્ઞાનિકો ચિંતિત છે કે વાયરસ, જેના કારણે વિશ્વભરમાં લાખો પક્ષીઓના મૃત્યુ થયા છે, તે વધુ મિંક ફાર્મમાં ફેલાઈ શકે છે અને "વધુ સંક્રમિત" બની શકે છે.

ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડનના વાઇરોલોજિસ્ટ ટોમ પીકોકે વૈજ્ઞાનિક જર્નલ, સાયન્સ સાથેની મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે, "આ અવિશ્વસનીય રીતે ચિંતા છે." "આ H5 રોગચાળો શરૂ કરવા માટે એક સ્પષ્ટ પદ્ધતિ છે."

શું એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા માનવ રોગચાળાને ટ્રીગર કરી શકે છે?

WHO અનુસાર, "જાન્યુઆરી 2003 અને નવેમ્બર 2022 વચ્ચે વિશ્વભરમાં H5N1 ચેપના 868 જાણીતા કેસોમાંથી 457 જીવલેણ હતા."

WHOએ જણાવ્યું હતું કે, જો કે, કારણ કે માનવ-થી-માનવમાં કોઈ સતત ટ્રાન્સમિશન થયું નથી, તેથી એવિયન ફ્લૂથી માનવ ચેપનું જોખમ ઓછું છે.

કેટલાક અત્યંત પેથોજેનિક એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાઈરસમાં નવા ઝૂનોટિક રોગો થવાની સંભાવના વધી છે જે પ્રાણીઓમાંથી મનુષ્યોમાં પ્રસારિત થાય છે અને તેનાથી વિપરીત પણ થાય છે.

જ્યારે ટિમ હાર્ડરે કહ્યું હતું કે "મનુષ્યો માટે વધુ વ્યાપક અનુકૂલન માટે અસંખ્ય અવરોધો છે," તેમણે ઉમેર્યું કે વાયરસમાં જોવા મળતા પરિવર્તનો કે જે ચેપગ્રસ્ત મિંકનો વધુ અભ્યાસ અને મૂલ્યાંકન થવો જોઈએ.

કેવી રીતે હાનિકારક વાયરસ ખતરનાક બની ગયો

વોટરફોલ લાંબા સમયથી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ માટે હોસ્ટ બન્યા છે, પરંતુ આ પ્રારંભિક જાતો રોગકારકતામાં ઓછી હતી, એમ મેક્સ પ્લાન્ક ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એનિમલ બિહેવિયરના પક્ષીશાસ્ત્રી વુલ્ફગેંગ ફિડલરે જણાવ્યું હતું. વાયરસ ખૂબ ચેપી અથવા નુકસાનકારક નહોતા.

આ પણ વાંચો: નેવલ ડિસલોકેશન: ભારે વસ્તુઓ ઉપાડવાથી નાભિ ખસી જાય છે, આ 3 રીતે મેળવો પીડામાંથી રાહત

ફિડલરે સમજાવ્યું હતું કે, પરંતુ જ્યારે આ વાયરસ જે જંગલી પક્ષીઓ માટે હાનિકારક હતા તે ફેક્ટરી પોલ્ટ્રી ફાર્મમાં ફેલાય છે, જ્યાં હજારો પ્રાણીઓને ચુસ્ત રીતે બાંધવામાં આવ્યા હતા - આ રોગ ઝડપથી ફેલાય છે અને વાયરસ પરિવર્તિત થઈ શકે છે.

યુએન દ્વારા સ્થાપિત એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા અને વાઇલ્ડ બર્ડ્સ પર સાયન્ટિફિક ટાસ્ક ફોર્સ અનુસાર, પરિણામ અત્યંત ચેપી વાયરસ સ્ટ્રેન્સ H5N1 અને H5N8 હતું, જે પૂર્વ એશિયામાં પોલ્ટ્રી ફાર્મમાં ઉદ્દભવ્યું હતું.

ઉછેર કરાયેલ બતકને જંગલી પક્ષીઓથી ચેપ લાગવાની શક્યતા છે. બતકને "ઉદાહરણ તરીકે, ડુક્કર સાથે રાખવામાં આવે છે," જે પરિવર્તન પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે, ફિડલરે નોંધ્યું હતું. આવી પશુપાલન પદ્ધતિઓ "આ જેવા વાયરસને અત્યંત ખુશ બનાવે છે."

વાસ્તવમાં, યુએનના બર્ડ ફ્લૂ ટાસ્ક ફોર્સ અનુસાર, આ અત્યંત રોગકારક તાણનો ફેલાવો સામાન્ય રીતે "સઘન સ્થાનિક મરઘાં ઉત્પાદન અને સંકળાયેલ વેપાર અને માર્કેટિંગ પ્રણાલી, દૂષિત મરઘાં, મરઘાં ઉત્પાદનો અને નિર્જીવ પદાર્થો દ્વારા" સાથે સંકળાયેલા છે.

અત્યંત ચેપી H5N1 અને H5N8 વાયરસની જાતો બદલામાં ચેપગ્રસ્ત ઉછેર કરાયેલા પક્ષીઓ દ્વારા જંગલી પક્ષીઓમાં પ્રસારિત થાય છે, એમ વાઈરોલોજિસ્ટ ટિમ હાર્ડરે સમજાવ્યું હતું. ત્યારબાદ પક્ષીઓના સ્થળાંતર દરમિયાન વાયરસ ખૂબ દૂર સુધી પ્રસારિત થઈ શકે છે.

બર્ડ ફ્લૂના પ્રકોપથી કેટલું નુકસાન થયું છે?

યુરોપિયન ફૂડ સેફ્ટી ઓથોરિટી, યુરોપિયન યુનિયન એજન્સી અનુસાર, ચાલુ એવિયન ફ્લૂનો પ્રકોપ યુરોપમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો અવલોકન માનવામાં આવે છે.

ઑક્ટોબર 2021 થી સપ્ટેમ્બર 2022 ની વચ્ચે, 37 દેશોમાં 50 મિલિયન ફાર્મ પક્ષીઓને મારવા પડ્યા હતા.

3,800 થી વધુ અત્યંત રોગકારક બર્ડ ફ્લૂના કેસોની ગણતરી જંગલી પક્ષીઓમાં કરવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતો માને છે કે નોંધાયેલા કેસોની સંખ્યા કદાચ ઘણી વધારે છે.

આ પણ વાંચો: ડાયાબિટીસમાં સફેદ-બ્રાઉન રાઈસ વિશે મૂંઝવણ કેમ? જાણો અહીં એક્સપર્ટ પાસેથી

તાજેતરમાં, બર્ડ ફ્લૂ મુખ્યત્વે પાનખર અને શિયાળામાં થતો હતો.

"હવે ઉનાળાના મહિનાઓમાં વાયરસ જંગલી પક્ષીઓમાં પણ ફેલાય છે," હાર્ડરે પુષ્ટિ કરી, નોંધ્યું કે પ્રાણીઓ ગરમ મહિનામાં મોટી વસાહતોમાં નજીકથી પ્રજનન કરે છે, જે માટે આદર્શ પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે.

એવિયન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા તરંગ પણ પાનખરમાં પ્રથમ વખત દક્ષિણ અમેરિકા સુધી પહોંચ્યું હતું. અસરગ્રસ્ત દેશોમાં પેરુ, વેનેઝુએલા, એક્વાડોર અને કોલંબિયાનો સમાવેશ થાય છે. હોન્ડુરાસમાં, એક અઠવાડિયામાં 240 થી વધુ મૃત પેલિકન મળી આવ્યા હતા.

હાર્ડરે કહ્યું કે તે ચિંતિત છે કે વાયરસ દક્ષિણ અમેરિકાથી એન્ટાર્કટિકા સુધી ફેલાઈ શકે છે અને પેંગ્વિનની વસ્તીને જોખમમાં મૂકે છે. એન્ટાર્કટિકા સિવાય માત્ર ઓસ્ટ્રેલિયા જ વાયરસથી બચી શક્યું છે.

પક્ષીઓમાં તીવ્ર પ્રકોપ હોવા છતાં, હાર્ડરને આશાનું એક કિરણ દેખાય છે કે વાયરસનો વ્યાપક ફેલાવો જંગલી પક્ષીઓમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. જીવંત પ્રાણીઓમાં એન્ટિબોડીઝ પહેલેથી જ મળી આવી છે.