Sleeping Habits: સ્વાસ્થ્ય માટે રાતે જાગવું અને દિવસે ઊંઘવું કેટલું જોખમી છે? નાઇટ શિફ્ટની નોકરી કરનારા જરૂર વાંચે

Health Side Effects Of Wake Up Night And Sleep In Day : આજના સમયમાં મોટાભાગના લોકો ઓફિસના કામકાજમાં વ્યસ્ત હોય છે. ઘણી વખત શિફ્ટ વાળી નોકરીને કારણે ઘણા લોકોની ઊંઘવાની પ્રક્રિયામાં ખલેલ પહોંચે છે. કેટલાક લોકોની જીવનશૈલી પણ ખરાબ હોય છે, તેઓ સવારે ઊંઘી જાય છે અને આખી રાત જાગતા રહે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે કુદરતના નિયમોની વિરુદ્ધ જઇ શરીરને આરામ આપવો તમને ગંભીર રોગોનો શિકાર બનાવી શકે છે?

આપણું શરીર સર્કેડિયન રિધમ (Circadian Rhythm) પર કામ કરે છે. જો આ રિધમ બગડવા લાગે તો માત્ર માનસિક તણાવ જ નહીં પરંતુ હૃદયરોગ અને મેટાબોલિઝમને લગતી સમસ્યાઓનો પણ સામનો કરી શકાય છે.

ગુરુગ્રામની પારસ હોસ્પિટલના પલ્મોનોલોજીના ડાયરેક્ટર અને એચઓડી ડૉ. અરુણેશ કુમારે જણાવ્યું હતું કે ઊંઘનું ચક્ર ઉલટું થવાથી શરીરનું સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્ય બગડી શકે છે. શરીરની સર્કેડિયન રિધમ દિવસના પ્રકાશ અનુસાર બનાવવામાં આવે છે. ઊંઘની રીતમાં લાંબા ગાળાના ફેરફારો રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી પાડી શકે છે, ફેફસાના કાર્યને અસર કરી શકે છે, ચયાપચયની ગતિ ધીમી કરી શકે છે અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગનું જોખમ વધારી શકે છે. ચાલો નિષ્ણાત પાસેથી જાણીએ કે રાત્રે જાગવું અને દિવસ દરમિયાન સૂવું સ્વાસ્થ્યને કેવી અસર કરે છે?

ઊંધી સ્લીપ સાયકલ શરીર પર કેવી રીતે દબાણ લાવે છે?

એક્સપર્ટ્સ સમજાવે છે કે રાત્રે જાગતા રહેવાથી મેલાટોનિન અને કોર્ટિસોલ જેવા હોર્મોન્સ અસંતુલિત થાય છે, જે ઊંઘ, તણાવ અને ઊર્જાને નિયંત્રિત કરે છે. જ્યારે આ હોર્મોન્સમાં ખલેલ પહોંચે છે, ત્યારે મૂડ સ્વિંગ્સ, મૂડ ખરાબ થવો, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી, સતત થાક, ભૂખ અને વજનમાં ફેરફાર જેવા લક્ષણો પણ થઈ શકે છે. ઘણા લોકો માને છે કે શરીર ધીમે ધીમે આ દિનચર્યાની આદત પાડશે.

જે લોકો લાંબા સમયથી નાઇટ શિફ્ટ કરે છે તેમને થોડું એડજસ્ટમેન્ટ થઈ જાય છે, પરંતુ તે પૂરેપૂરું થતું નથી. બગડતી સ્લીપ સાયકલને શરીર આંશિક રીતે સમાયોજિત થઈ શકે છે, પરંતુ સંપૂર્ણપણે રીસેટ થતું નથી. દિવસ દરમિયાન ઊંઘ ઘણીવાર હળવી અને ટૂંકા ગાળાની ઊંઘ તરફ દોરી જાય છે, કારણ કે લાઇટ અને આસપાસનો અવાજ ઊંઘમાં દખલ કરે છે. આને કારણે શરીર સતત હળવા પરંતુ કાયમી શારીરિક તણાવ હેઠળ કામ કરે છે.

રાતે જાગવાથી અને દિવસમાં ઊંઘવાની શરીર પર આડઅસર

• પૂરતી ઊંઘ લેવા છતાં થાક
• વારંવાર શરદી અથવા શ્વસન ચેપ
• માથાનો દુખાવો
• મૂડ સ્વિંગ્સ
• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
• કેફીન પર વધતી નિર્ભરતા

જો તમે નાઇટ શિફ્ટ નોકરી કરો છો તો શું કરવું?

• જેમ લોકો નાઇટ શિફ્ટમાં નોકરી કરે છે, તેમણે કેટલીક આદતો અપનાવવી જરૂરી છે.
• દરરોજ એક ચોક્કસ સમયે જાગવાનો પ્રયાસ કરો.
• ઓરડામાં બ્લેકઆઉટ પડદા લગાવો જેથી પ્રકાશ અંદર ન આવે.
• ઘોંઘાટ ઓછો રાખો.
• સૂતા પહેલા ભારે ભોજન ન લેવો.
• નોકરીના છેલ્લા કલાકમાં ચા- કોફી કે સિગારેટ પીવાનું ટાળો
• દરરોજ ઓછામાં ઓછી 7-8 કલાકની ઊંઘ લો.

આ પણ વાંચો | સ્ટેનલેસ સ્ટીલ કે નોન સ્ટીક કઇ કઢાઈ ભોજન બનાવવા માટે ઉત્તમ હોય છે? જાણો

નિયમિત કસરત ચયાપચય અને મૂડ બંનેમાં સુધારો કરે છે. ઉપરાંત, સમયાંતરે હેલ્થ ચેકઅપ કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી શરીર પરના દબાણને સમયસર શોધી શકાય. આ પગલાં સર્કેડિયન રિધમ બગડવાને કારણે થતા તણાવને સંપૂર્ણપણે દૂર કરતા નથી, પરંતુ લાંબા ગાળાના જોખમને ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકે છે. 

માનવ શરીરની સર્કેડિયન રિધમ દિવસના પ્રકાશ અનુસાર વિકસિત થઈ છે. તેને સતત અવગણવાથી શરીર પર આડઅસર થાય છે, જે શરૂઆતમાં હળવી લાગે છે પરંતુ સમય જતાં ગંભીર બની શકે છે. જો તમે નાઇટ શિફ્ટ કરો છો, તો પછી શિસ્ત અને સાવચેતી રાખો, પછી તમે તમારા શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને સારા સ્વાસ્થ્યમાં રાખી શકો છો.

આ પણ વાંચો | ઉનાળાનું ખાસ દેશી શરબત શરીરને આપશે ઠંડક, જાણો રેસીપી અને 5 સ્વાસ્થ્ય લાભ

ડિસ્ક્લેમર : આ લેખમાં માત્ર સામાન્ય માહિતીના હેતુઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારા આહાર અથવા જીવનશૈલીમાં કોઈ ફેરફાર કરતા પહેલા ડોક્ટર અથવા આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.