જાણો બાળકોમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર શું છે, તે શા માટે વધી રહ્યું છે અને તે કેટલું ખતરનાક છે?

જ્યારે તમે પીડિયાટ્રિક હાઇપરટેન્શન શબ્દ સાંભળો છો ત્યારે ઘણા લોકોના મનમાં એક પ્રશ્ન આવે છે કે - શું બાળકોને હાઈ બ્લડ પ્રેશર થાય છે? આપણે સામાન્ય રીતે હાઈ બ્લડ પ્રેશરને પુખ્ત વયના લોકોની સમસ્યા તરીકે માનીએ છીએ. પરંતુ આધુનિક સંશોધન કહે છે કે બાળકો અને કિશોરોમાં પણ આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે અને તે ભવિષ્યમાં મોટા સ્વાસ્થ્ય જોખમનો સંકેત આપે છે. જોન્સ હોપકિન્સ મેડિસિન સહિત અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસો અનુસાર, પીડિયાટ્રિક હાઇપરટેન્શન એ બાળકો અને કિશોરોમાં બ્લડ પ્રેશરમાં અસામાન્ય વધારો દર્શાવે છે.

બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો

બાળકોમાં બ્લડ પ્રેશર માપવાની પદ્ધતિ પુખ્ત વયના લોકો કરતા અલગ છે. જેમ જેમ બાળકો મોટા થાય છે તેમ તેમ તેમનું બ્લડ પ્રેશર કુદરતી રીતે ધીમે ધીમે વધે છે. તેથી ડોકટરો બાળકોનું બ્લડ પ્રેશર નક્કી કરવા માટે ઉંમર, લિંગ અને ઊંચાઈના આધારે ખાસ ચાર્ટ (પર્સેન્ટાઈલ) નો ઉપયોગ કરે છે. જો વારંવાર માપન પછી બાળકનું બ્લડ પ્રેશર તેમની ઉંમર અને ઊંચાઈ માટે 95મા પર્સેન્ટાઈલ પર અથવા તેનાથી ઉપર હોય તો તેમને બાળરોગના હાયપરટેન્શનનું નિદાન થાય છે.

દુર્લભ સમસ્યા

આ સમસ્યા એક સમયે ખૂબ જ દુર્લભ માનવામાં આવતી હતી. પરંતુ તાજેતરના આંકડા કંઈક અલગ જ કહે છે. હાલમાં વિશ્વભરમાં લગભગ 4 થી 6 ટકા બાળકો હાઈ બ્લડ પ્રેશરથી પીડાઈ રહ્યા છે. ઘણા અભ્યાસો દર્શાવે છે કે 2000 થી 2020 ની વચ્ચે આ દર લગભગ બમણો થઈ ગયો છે. નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે 2020 સુધીમાં 110 મિલિયનથી વધુ બાળકો અને કિશોરો આ સમસ્યાથી પ્રભાવિત થશે. આ આંકડાએ ડોકટરોમાં નોંધપાત્ર ચિંતા પેદા કરી છે.

બાળપણમાં સ્થૂળતા

નિષ્ણાતોના મતે બાળકોમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર વધવાનું એક સૌથી મોટું કારણ બાળપણની સ્થૂળતા છે. વધારે વજન શરીર પર વધારાનો ભાર મૂકે છે, જે બ્લડ પ્રેશરને સીધી અસર કરે છે. એટલું જ નહીં સ્થૂળતા ઘણીવાર હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ અને શારીરિક નિષ્ક્રિયતા જેવી સમસ્યાઓ સાથે સંકળાયેલી હોય છે. આ બધા બાળકોના હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ પર લાંબા ગાળાનો તણાવ લાવે છે.

ભૂલથી પણ આ 5 ખોરાકને પ્રેશર કુકરમાં રાંધવા નહીં, શરીર માટે બની જશે મોટી સમસ્યા

બાળકોમાં હાયપરટેન્શન

બાળકોમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું નિદાન કરવું મુશ્કેલ છે કારણ કે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો હોતા નથી. બાળકોમાં સામાન્ય રીતે ચક્કર આવવા, છાતીમાં દુખાવો થવા અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવા જેવા લક્ષણો દેખાતા નથી. તેથી નિયમિત આરોગ્ય તપાસ દરમિયાન બ્લડ પ્રેશર માપવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ડોકટરો સામાન્ય રીતે નિયમિત તપાસ દરમિયાન વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા એક વખત બાળકોનું બ્લડ પ્રેશર તપાસવાની ભલામણ કરે છે. જો બાળકનું બ્લડ પ્રેશર 90 ટકાથી ઉપર હોય તો તે ખરેખર હાઈ બ્લડ પ્રેશરથી પીડાઈ રહ્યો છે કે નહીં તેની પુષ્ટિ કરવા માટે વારંવાર માપ લેવામાં આવે છે.

સંશોધન પરિણામો

આ મુદ્દો આટલો મહત્વપૂર્ણ કેમ છે તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાળપણમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધીમે-ધીમે હૃદય, કિડની અને રક્તવાહિનીઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં જેમ-જેમ તમે મોટા થાઓ છો તેમ-તેમ હૃદય રોગ, સ્ટ્રોક અથવા કિડનીની સમસ્યાઓનું જોખમ વધે છે. અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જે બાળકોને હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય છે તેમને પુખ્ત વયે હાઈ બ્લડ પ્રેશર થવાની શક્યતા ઘણી વધારે હોય છે.

જીવનશૈલીમાં ફેરફાર

સારવારમાં સૌ પ્રથમ એ જોવાની જરૂર છે કે બ્લડ પ્રેશર વધવા પાછળ કોઈ ચોક્કસ કારણ છે કે નહીં. ક્યારેક કિડની રોગ, હોર્મોનલ સમસ્યાઓ અથવા આનુવંશિક કારણો પણ બાળકોમાં બ્લડ પ્રેશરનું કારણ બની શકે છે. જોકે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં જીવનશૈલીમાં ફેરફાર એ સૌથી અસરકારક સારવાર છે. સ્વસ્થ વજન જાળવવું, નિયમિત કસરત કરવી, સંતુલિત આહાર લેવો અને વધુ પડતું મીઠું અને ખાંડયુક્ત ખોરાક ઓછું કરવું એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબતો છે.

સવારે ઉઠીને ચહેરો ગરમ કે ઠંડા પાણીથી ધોવો જોઈએ? જાણો શિયાળામાં ત્વચાની સંભાળ રાખવાની યોગ્ય રીત?

બાળકોમાં ડોકટરો સામાન્ય રીતે દવા લખતા પહેલા જીવનશૈલીમાં ફેરફાર પર ભાર મૂકે છે. જોકે જો બ્લડ પ્રેશર ખૂબ ઊંચું હોય અથવા જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કામ ના કરે તો નિષ્ણાતની સલાહ પર દવા લખી શકાય છે. સમયસર ઓળખ અને યોગ્ય સારવાર બાળકોના લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય જોખમોને મોટા પ્રમાણમાં ઘટાડી શકે છે. એકંદરે બાળકોનું હાઇપરટેન્શન હવે દુર્લભ સમસ્યા નથી. જાગૃતિ, નિયમિત તપાસ અને સ્વસ્થ ટેવો બાળકોને આ શાંત ભયથી બચાવી શકે છે.