scorecardresearch

શું તમારા છોડ આધારિત માંસમાં અપૂરતું પ્રોટીન તો નથી ને? જાણો રિસર્ચ શું કહે છે?

Plant-based proteins : પ્લાન્ટ પ્રોટીન એ પ્રોટીનનું એક સ્વરૂપ છે જે છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ જૂથમાં ચણા, દાળ, કથા કઠોળ, ટોફુ. સોયા, ટેમ્પહે,એડમામે, મગફળી, બદામ, ચિયા અને શણ જેવા કઠોળનો સમાવેશ થઇ શકે છે.

શું તમારા છોડ આધારિત માંસમાં અપૂરતું પ્રોટીન તો નથી ને? જાણો રિસર્ચ શું કહે છે?
(Source: Pexels)

વીગન ડાયટ અર્થ કે સંપૂર્ણ વનસ્પતિ આધારિત જીવનશૈલી છે જેમાં શાકાહારી ભોજનનું સેવન કરવાનું હોય છે,એનિમલ પ્રોડક્ટસનું સેવન કરવા પર પ્રતિબંધ હોય છે. ઘણા લોકો જે પર્યાવરણ પ્રેમી અને મજબૂત નૈતિક માન્યતાઓ ધરાવતા લોકોઆ લાઈફ સ્ટાઇલ અપનાવે છે. જેમાં વનસ્પતિ આધારિત મીટમાં ટોફુ, ટેમ્પ ( tempeh) અને સેઇટેન (seitan) નો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં થયેલ રિસર્ચમાં દર્શાવ્યું કે આ પ્લાન્ટ બેઝડ ખોરાક પોષણની દ્રષ્ટિએ સમૃદ્ધ ન હોઈ શકે એન તેમાં ખાસ કરીને આયર્ન એન ઝીંક બે ખનીજનો અભાવ હોય છે.

જો માંસના વિકલ્પમાં થોડું આયર્ન અને જસત હોય તો પણ, સ્વીડનના ગોથેનબર્ગની ચાલમર્સ યુનિવર્સિટી ઓફ ટેક્નોલોજીના અભ્યાસના લેખક ઈન્ગર-સેસેલિયા મેયર લબ્બા કહે છે કે શરીર હંમેશા ફાયટેટ નામના સંયોજનને કારણે તેનો ઉપયોગ કરી શકતું નથી જે તેને શોષવાની તેની ક્ષમતામાં દખલ કરે છે.તેમણે કહ્યું કે,”ફાયટેટ સામાન્ય રીતે માંસના બદલામાં ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વનસ્પતિ પ્રોટીનના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન એકઠું થાય છે અને તે પહેલેથી જ ખૂબ ઓછી સાંદ્રતામાં કે આયર્નના શોષણ પર અવરોધક અસર હોય છે, દાયકાઓથી જાણીતું છે. પ્રોટીન નિષ્કર્ષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન આયર્ન પણ એકઠું થાય છે પરંતુ ફાયટેટની ઉચ્ચ હાજરીને કારણે તે શોષી શકાતું નથી.

પ્રોટીનને સમજો:

પ્રોટીન એ શરીરની વૃદ્ધિ, જાળવણી અને સમારકામ માટે જવાબદાર એક મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વ છે. પ્રોટીનની માત્રામાં વધારો કરવાથી શરીરની બહેતર રચના, બ્લડ સુગર નિયંત્રણમાં સુધારો અને સંતૃપ્તિના સ્તરમાં સુધારો જેવા ઘણા સ્વાસ્થ્ય લાભો મળી શકે છે. પ્રોટીન એ બિલ્ડીંગ બ્લોક્સથી બનેલું એમિનો એસિડ તરીકે ઓળખાય છે.

વિવિધ 20 પ્રકારના એમિનો એસિડ જે સામાન્ય રીતે પ્લાન્ટ અને એનિમલમાં હોય છે. એમિનો એસિડને આવશ્યક એમિનો એસિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જે શરીર દ્વારા ઉત્પન્ન કરી શકાતું નથી, અને તેથી તે ખોરાકમાંથી અથવા બિન-આવશ્યક માંથી મળવું જોઈએ જે શરીર દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

આ પણ વાંચો: Weight Loss: વજન કેમ 30 થી 40 વર્ષની ઉંમરમાં વધે છે,આ ઉંમરે સામાન્ય રીતે કેટલું હોવું જોઈએ વેઇટ?

એનિમલ અને પ્લાન્ટ પ્રોટીન

પ્લાન્ટ પ્રોટીન એ પ્રોટીનનું એક સ્વરૂપ છે જે છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ જૂથમાં ચણા, દાળ, કથા કઠોળ, ટોફુ. સોયા, ટેમ્પહે,એડમામે, મગફળી, બદામ, ચિયા અને શણ જેવા કઠોળનો સમાવેશ થઇ શકે છે. સોયા અને ક્વિનોઆના સિવાય છોડમાંથી મેળવેલા પ્રોટીન સ્ત્રોતો પૂરતા નથી કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછા નવ આવશ્યક એમિનો એસિડમાંથી એકનો અભાવ છે.

પ્રાણી મૂળમાંથી મેળવેલા પ્રોટીન સ્ત્રોતોમાં તમામ નવ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે અને તેથી તેને સંપૂર્ણ પ્રોટીન કહેવામાં આવે છે. એનિમલ પ્રોટીનમાં ઈંડા, માછલી અને મરઘાં જેવા કે ચિકન અને લાલ માંસ, દૂધ અને દૂધની બનાવટો જેમ કે કેસીન અને ચીઝનો સમાવેશ થાય છે.

કેસીન, ચીઝ અને સોયા પ્રોટીન જેવા પ્રાણી પ્રોટિનમાં આવશ્યકપણે PDCAAS (પ્રોટીન ડાયજેસિબિલિટી-કરેક્ટેડ એમિનો એસિડ સ્કોર) હોય છે. જેનો ઉપયોગ પ્રોટીનની ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન કરવા અને ખોરાકમાં આવશ્યક એમિનો એસિડની માત્રાની તુલના કરવા માટે થાય છે. મોટાભાગના વનસ્પતિ પ્રોટીનનું PDCAAS 1.00 કરતા ઓછું હોઈ શકે છે, જેનાથી પ્રાણી પ્રોટીન વિટામિન B 12, વિટામિન D, ઓમેગા 3 ફેટી એસિડ DHA, આયર્ન અને વિટામિન K2 સમૃદ્ધ હોવા ઉપરાંત પ્રોટીનનો વધુ સારો સ્ત્રોત બને છે.

આ પણ વાંચો: ભારતીય વડા પ્રધાનની જીવનશૈલી: વાજપેયી, ઈન્દિરા ગાંધી, નરસિમ્હા રાવથી લઈ નરેન્દ્ર મોદી, ખાવાનો કોને કેવો શોખ?

પ્રાણી પ્રોટીન સ્ત્રોતોની તુલનામાં, વનસ્પતિ સ્ત્રોતોમાં ફાઈબર, વિટામિન સી અને ફ્લેવોનોઈડ્સ વધુ હોય છે.

વેગેનિઝમએ ઘણા પોષક તત્વો જેમ કે આયર્ન, વિટામિન ડી એન ઝીંકની ઉણપ ઉભી કરી શકે છે, જે થાક, બેક પેઈન, હેર લોસ અને ઇજા પછી ઘા ભરવામાં સમય લાગવો વગેરે અલગ અલગ રીતે પ્રગટ થાય છે. વિટામિન બી 12 ની ઉણપના લીધે હિમોગ્લોબીનની ઉણપ થવાની તકલીફ થાય છે. ઓમેગા-3 ફેટી એસિડની તમારા ડાયટમાં ગેરહાજરીને કારણે એ થાક, નબળી યાદ શક્તિ, ડ્રાય સ્કિન, હૃદયની તકલીફ, મૂડ બદલાવો અને ડિપ્રેશન અને નબળું બ્લડ સર્ક્યુલેશન વેગેરે જેવી સમસ્યા ઉભી કરે છે. આ વિટામિન ખુબજ મહત્વના છે જેમાં સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો અને ખનીજો હોય છે જે શરીરની ઇમ્યુનીટી મજબૂત કરે છે, રોગો સામે લડે છે અને શરીરના વિકાસ અને વૃદ્ધિ માટે જરૂરી છે.

Web Title: Plant based proteins vegan diet meat substitutes health benefits of vegan tips

Best of Express